Miesiąc: sierpień 2007

1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535). Wprowadza ona znaczne zmiany w zakresie rozliczania podatku, nie mające odzwierciedlenia w dotychczas istniejących przepisach. Wiele wprowadzonych rozwiązań jest konsekwencją przystąpienia przez Polskę do Wspólnoty Europejskiej i co za tym idzie, przystąpienie do wspólnego rynku.

Nowa ustawa przewiduje inne reżimy opodatkowania w zależności od obszaru działania podatnika. Do dotychczas istniejącego podziału na transakcje krajowe i międzynarodowe (import, eksport) od 1 maja br. należy dołączyć transakcje wewnątrzwspólnotowe. Wśród transakcji wewnątrzwspólnotowych wyróżniamy wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (odpowiednik dotychczasowego importu z krajów Unii Europejskiej) i wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (odpowiednik dotychczasowego eksportu do krajów Unii Europejskiej).

Ponieważ reżim opodatkowania transakcji eksportu i importu nie ulega istotnym zmianom, w dalszej części szczególne miejsce zostanie poświęcone transakcjom wewnątrzwspólnotowym. Na marginesie należy jednak wskazać, że główną różnicą w zakresie dokumentów związanych z transakcjami eksportu i importu będzie fakt, że w wielu wypadkach będzie je potwierdzał SAD wystawiony przez któreś z państw UE, a nie SAD wystawiony na granicy Polski. Dokument SAD będzie bowiem wystawiany dopiero w momencie, gdy towar będzie opuszczał lub przekraczał granicę celną Unii. W państwie, w którym to nastąpi, będzie wydawany dokument SAD, który w Polsce będzie podstawą do uznania danej transakcji za eksport lub import.

W zakresie sprzedaży w kraju produkty szkółkarskie wymienione w PKWiU 01.12 ? podobnie, jak i inne produkty rolne - do dnia 30 kwietnia 2008 r. będą opodatkowane stawką VAT w wysokości 3%. 1 maja 2008 r. skończy się derogacja uzyskana od przepisów dyrektyw UE (dopuszczalne odstępstwo) i stawka zostanie podniesiona do 7%.

Wymaga przypomnienia, że w/w stawka podatku jest naliczana tylko w przypadku, gdy sprzedaży dokonuje podatnik VAT. W przypadku gdy sprzedaż jest dokonywana przez rolnika ryczałtowego, sprzedaż jest zwolniona z VAT. Podobnie jak dotychczas, rolnik ryczałtowy jest zwolniony z wystawiania faktur VAT, prowadzenia ewidencji dostaw i nabycia towarów i usług. Rolnik ryczałtowy nie musi również składać w urzędzie skarbowym deklaracji podatkowych, ani dokonywać rejestracji. Odrębnym zagadnieniem jest prawo rolnika ryczałtowego do rezygnacji z wskazanych preferencji i wybrania zasad ogólnych ? analogiczne również przed wejściem w życie nowej ustawy o VAT.

Od 1 maja br. ustawodawca zwiększył stawkę zryczałtowanego zwrotu wypłacanego rolnikowi ryczałtowemu do 5% kwoty należnej z tytułu dostawy produktów rolnych. Dla przypomnienia należy wskazać, że zryczałtowany zwrot podatku jest wypłacany rolnikowi ryczałtowemu w przypadku, gdy nabywcą jego produktów jest podatnik VAT opodatkowany na zasadach ogólnych.

Tym samym od 1 maja inna będzie wysokość podatku w przypadku sprzedaży produktów rolnych dokonywanej przez podatnika ? 3%, a inna zryczałtowanego zwrotu wypłacanego rolnikowi ryczałtowemu ? 5%.

Przykładowo, rolnik ryczałtowy dostarcza pośrednikowi (zarejestrowany podatnik VAT) materiał szkółkarski o wartości 100 zł. Pośrednik wystawia w takim przypadku odpowiednią fakturę VAT RR i wypłaca rolnikowi ryczałtowemu 100 zł + 5 zł (zryczałtowanego zwrotu). Wskazany zryczałtowany zwrot przy spełnieniu ustawowych warunków (analogicznych do obecnych) będzie stanowił dla pośrednika VAT naliczony do odliczenia. Pośrednik sprzedając dalej nabyty materiał szkółkarski będzie wystawiał fakturę VAT i opodatkowywał sprzedaż stawką VAT w wysokości 3%.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

Z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów nie mamy do czynienia w przypadku, gdy towary są nabywane przez rolnika ryczałtowego dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W takim przypadku rolnik ryczałtowy, dokonujący nabycia towarów z krajów wspólnotowych nie jest zobowiązany do odprowadzania podatku VAT. Jest to zatem sytuacja odrębna od obowiązującej przed 1 maja br., gdzie rolnik nabywając produkty z krajów trzecich płaci VAT importowy. Taka transakcja zostanie jednak opodatkowana w kraju wysyłki stawką właściwą dla danego towaru w tym kraju, skąd towar jest przywożony. Wyłączenie powyższe nie jest jednak nieograniczone. Rolnik ryczałtowy nie ma obowiązku rejestracji wewnątrzwspólnotowej i odprowadzania VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia, jeżeli całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego kwoty stanowiącej równowartość 10.000 euro. Kwota 10.000 euro jest określana w rozporządzeniu Ministra Finansów wydawanym w roku poprzednim i obliczana według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy, w zaokrągleniu do 100 zł ? kwota ta na rok 2004 wynosi ? 30 500 zł.

W przypadku jednak, gdy rolnik ryczałtowy przy dokonywaniu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczy w danym roku wskazaną kwotę, uważa się, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów ma miejsce od momentu przekroczenia tej kwoty.

Taka sytuacja powoduje konieczność zarejestrowania się dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych i obowiązek odprowadzenia wynikającego z tych czynności podatku. Należy jednak podkreślić, że po pierwsze zarejestrowanie się dla potrzeb wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów nie oznacza, że rolnik ryczałtowy przestaje korzystać ze zwolnienia VAT (jest to zupełnie niezależna kwestia) oraz po drugie, że jego dostawca z kraju unijnego, po spełnieniu pewnych wymogów nie będzie opodatkowywał tej sprzedaży stawką należną dla kraju wysyłki.

Rolnik ryczałtowy, zobowiązany do zarejestrowania się dla potrzeb wewnątrzwspólnotowego nabycia, jest zobowiązany do złożenia druku VAT ? R oraz VAT ? R/UE. W zgłoszeniu VAT ? R rolnik ryczałtowy poza danymi osobowymi w części C.1 zakreśla kwadrat 5 ? podatnik korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy.

W informacji VAT ? R/EU rolnik ryczałtowy, w części B będzie zakreślał kwadrat 3 ? podatnik niepodlegający obowiązkowi rejestracji jako podatnik VAT czynny, będzie dokonywał wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Rolnik ryczałtowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów będzie zobowiązany do prowadzenia ewidencji pozwalającej na złożenie deklaracji VAT ? 8, czyli będzie musiał prowadzić ewidencję dotyczącą nabywanych we Wspólnocie towarów, celem obliczenia VAT do odprowadzenia na rzecz Urzędu Skarbowego (dla roślin stawka wynosi 3%).

Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT rolnik ryczałtowy dokonujący dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, jest zwolniony z podatku. Przedmiotowe zwolnienie jest analogiczne do wcześniej obowiązującego stanu prawnego. Takie rozwiązanie powoduje, że wszystkie czynności związane z dostawą produktów rolnych przez rolnika ryczałtowego, korzystają ze zwolnienia od VAT. Zwolnieniu od VAT podlega tym samym zarówno dostawa towarów na rynku krajowym, jak i wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów czy eksport. Wskazane czynności powinny być również analogicznie dokumentowane. Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 971), fakturę VAT są uprawnieni wystawić jedynie podatnicy zarejestrowani jako czynni podatnicy VAT. Ponieważ rolnik ryczałtowy nie jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT, nie może dokumentować dokonywanej przez siebie dostawy fakturą VAT. Właściwym dokumentem dla czynności dostawy, zarówno wewnątrzwspólnotowej, jak i krajowej, powinien być tym samym rachunek wystawiony zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie Ordynacji podatkowej.

Powyższe zwolnienie z opodatkowania nie jest jednak dla rolnika ryczałtowego obligatoryjne. Rolnik ryczałtowy spełniając bowiem warunki wskazane w art. 43 ust. 3 i 4 ustawy o VAT może zrezygnować z tego zwolnienia i rozliczać VAT na zasadach ogólnych. W takim przypadku sprzedaż w kraju produktów rolnych będzie opodatkowana stawką VAT w wysokości 3%, natomiast eksport oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów będzie opodatkowana stawką VAT w wysokości 0%. Powyższe będzie miało zastosowania przy spełnieniu ogólnych warunków wskazanych w art. 41 i 42 ustawy o VAT. Konsekwencją wybrania zasad ogólnych rozliczania VAT, zwłaszcza w zakresie wykonywania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, jak i eksportu będzie możliwość odliczania VAT naliczonego i ewentualnie uzyskiwania zwrotów bezpośrednich podatku. Wymaga szczególnego podkreślenia, że wybór zasad ogólnych dotyczy rozliczeń zarówno krajowych, jak i pozostałych.

Reasumując powyższe należy wskazać, że rolnik ryczałtowy dokonując czynności dostawy zarówno krajowej, jak i międzynarodowej ma prawo wyboru: może pozostać na dotychczasowym zwolnieniu albo wybrać zasady ogólne. W przypadku jednak wyboru zasad ogólnych opodatkowania będzie on zobowiązany do prowadzenia ewidencji sprzedaży wskazanej w art. 109 ust 3 ustawy. Ewidencja musi zawierać: kwoty podatku naliczonego związku z czynnościami opodatkowanymi i zwolnionymi, dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego obniżające kwotę podatku należnego oraz kwotę podatku podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego lub zwrotowi z tego urzędu oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej.

Rolnik, który zdecydował, że w dalszym ciągu będzie rozliczał się jako rolnik ryczałtowy, zarówno w zakresie sprzedaży krajowej, jak i wewnątrzwspólnotowej czy też eksportu, będzie korzystał ze zwolnienia z podatku.

Przy sprzedaży krajowej rolnik ryczałtowy będzie, tak jak dotychczas, uzyskiwał zryczałtowany zwrot podatku, co nie będzie oczywiście następowało w transakcjach międzynarodowych.

Podsumowując, jeżeli rolnik ryczałtowy, który nie zamierza rezygnować ze zwolnienia z VAT przy sprzedaży w kraju, będzie chciał uzyskać rejestrację VAT UE, będzie to mógł zrobić, ale tylko występując o rejestrację zgodnie z art. 97 ust. 2 - ze względu na dokonywanie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Rejestracja bowiem z tego tytułu i na tej podstawie nie wpływa na zwolnienie z VAT przy sprzedaży krajowej.

Wiele nieporozumień wprowadziła nowa ustawa o VAT m. in. w zakresie postanowień dotyczących rolnika ryczałtowego. Niejasne sformułowania zawarte w ustawie, brak logicznych ciągów w regulacji poszczególnych zagadnień oraz luki w przepisach spowodowały, że poszczególne Urzędy Skarbowe zajmowały różne stanowiska w tych samych sprawach. Dotyczy to m.in. rejestracji celem uzyskania NIP unijnego.

Pan T. Szuladziński stara się w kolejnych opracowaniach podawać nam podstawy prawne i uzasadnienia, które mogą nam pomóc w rozmowach z Urzędami Skarbowymi.

Ostatnio sprawy te ulegają normalizacji. Urzędy Skarbowe przestają uzależniać nadanie NIP unijnego od przejścia rolnika ryczałtowego na pełny VAT i zgadzają się z naszą interpretacją, że są to dwa niezależne zagadnienia.

W zamieszczonym w tym Biuletynie artykule, T. Szuladziński ? zgodnie z otrzymaną sugestią ? omawia zagadnienia, które budziły wątpliwości członków naszego Związku.

Należy również zwrócić uwagę zmianę treści oświadczenia zamieszczanego na fakturze

VAT RR . Nowe sformułowanie brzmi:

?Oświadczam, że jestem rolnikiem ryczałtowym zwolnionym od podatku od towarów i usług

na podstawie art.43 ust.1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług?.

Zachowane zostało postanowienie, że faktura VAT RR powinna zawierać czytelne podpisy osób uprawnionych do wystawiania i otrzymywania faktury lub podpisy oraz imiona i nazwiska tych osób.

Wymóg podpisywania został zniesiony od 1 maja b.r. wyłącznie w zakresie faktur VAT wystawianych przez podatników podatku VAT.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) dostawa produktów rolnych, a do takich zaliczane są produkty szkółkarskie (PKWiU 01.12), korzysta ze zwolnienia od VAT, jeżeli jest dokonywana przez rolnika ryczałtowego z własnej działalności rolniczej. Zgodnie z powołaną na wstępie ustawą, rolnikiem ryczałtowym jest osoba dokonująca dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadcząca usługi rolnicze, korzystająca ze zwolnienia od podatku. Wskazane zwolnienie nie dotyczy jednak rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

W konsekwencji rolnik, aby skorzystać ze zwolnienia od VAT, musi spełnić dwa warunki:

- nie może być zobligowany do prowadzenia ksiąg rachunkowych,

- nie może wybrać zasad ogólnych odliczania VAT

Na podstawie ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 ze zm.) obowiązek otwarcia i prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczy:

- spółek kapitałowych i innych osób prawnych,

- osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 800.000 EUR.

Wyrażone w euro wielkości przelicza się na walutę polską po średnim kursie ustalonym przez Narodowy Bank Polski na dzień 30 września roku poprzedzającego rok obrotowy. Rolnik ryczałtowy, który korzysta ze zwolnienia od podatku VAT może, ale nie musi prowadzić ewidencji swoich przychodów, aby określić, czy przekroczył w danym roku podatkowym wskazaną powyżej kwotę. Ewidencja ta nie podlega żadnym szczególnym wymogom i może opierać się na innych rejestrach czy ewidencjach prowadzonych przez podatnika. W tym zakresie nie są na podatnika nakładane żadne szczególne obowiązki. Należy jednak pamiętać, że rolnik który nie prowadzi ewidencji musi kontrolować, czy nie przekroczył wskazanego wyżej progu. Kontrola taka może się odbywać poprzez zsumowanie kwot wynikających z otrzymanych faktur VAT RR oraz wystawionych rachunków. Wskazane dokumenty rolnik jest zobowiązany przechowywać przez okres 5 lat od końca roku, w którym zostały wystawione.

Obliczając w/w kwotę warunkującą prawo do zwolnienie od podatku podatnik jest zobowiązany uwzględnić całą swoją sprzedaż, czyli zarówno w kraju, w Unii Europejskiej, jak i sprzedaż eksportową do krajów trzecich.

Rolnik ryczałtowy dokonujący dostawy produktów rolnych lub świadczący usługi rolnicze, które są zwolnione od podatku ma również prawo zrezygnowania z tego zwolnienia pod warunkiem:

- dokonania w poprzednim roku podatkowym dostawy produktów rolnych oraz świadczenia usług rolniczych o wartości przekraczającej 20.000 zł,

- dokonania zgłoszenia rejestracyjnego dla potrzeb VAT,

- prowadzenia ewidencji zawierającej podatek należny i naliczony oraz inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej.

Rolnik ryczałtowy, który zamierza zrezygnować ze zwolnienia jest obowiązany prowadzić ewidencję, o której mowa powyżej, przez okres co najmniej 3 kolejnych miesięcy poprzedzających bezpośrednio miesiąc, od którego rolnik ten rezygnuje ze zwolnienia.

Rolnicy, którzy zrezygnowali ze zwolnienia od podatku, mogą po upływie 3 lat od daty rezygnacji ze zwolnienia ponownie skorzystać ze zwolnienia przewidzianego dla rolników ryczałtowych.

Zupełnie czymś innym jest natomiast obowiązek odprowadzenia VAT od czynności wewnątrzwspólnotowego nabycia czy importu towarów.

Z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów nie mamy do czynienia w przypadku, gdy towary są nabywane przez rolnika ryczałtowego dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W takim przypadku rolnik ryczałtowy dokonujący nabycia towarów z krajów wspólnotowych nie jest zobowiązany do odprowadzania podatku VAT. Wyłączenie powyższe nie jest jednak nieograniczone. Rolnik ryczałtowy nie ma obowiązku rejestracji wewnątrzwspólnotowej i odprowadzania VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia, jeżeli całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego kwoty stanowiącej równowartość 10.000 EUR. Kwota 10.000 EUR jest określana w rozporządzeniu Ministra Finansów wydawanym w roku poprzednim i obliczana według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy, w zaokrągleniu do 100 zł.

W przypadku jednak, gdy rolnik ryczałtowy przy dokonywaniu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczy w danym roku wskazaną kwotę, uważa się, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów ma miejsce od momentu przekroczenia tej kwoty.

Taka sytuacja powoduje konieczność zarejestrowania się dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych i obowiązek odprowadzenia wynikającego z tych czynności podatku. Od tego momentu rolnik ryczałtowy jest zobowiązany rozliczać VAT należny wynikający z kolejnych czynności wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Zarejestrowanie się dla potrzeb wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów nie oznacza, że rolnik ryczałtowy przestaje korzystać ze zwolnienia od VAT w stosunku do sprzedaży krajowej.

Rolnik ryczałtowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów będzie zobowiązany do prowadzenia ewidencji pozwalającej na złożenie deklaracji VAT ? 8, czyli będzie musiał prowadzić ewidencję dotyczącą nabywanych we Wspólnocie towarów. W deklaracji VAT-8 wyliczenie kwoty VAT dokonuje się wg ogólnie obowiązujących stawek.

Rośliny wskazane w załączniku nr 6 do ustawy o VAT są opodatkowane stawką VAT w wysokości 3%. Większość usług, które mogą być związane z działalnością szkółkarską jest opodatkowana stawką VAT w wysokości 22%. Powyższe dotyczy zwłaszcza usługi transportowej.

W przypadku natomiast importu towarów obowiązek zapłaty cła i podatku VAT będzie następował na zasadach analogicznych, jak w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (czyli w każdym zakresie powyżej drobnych limitów ? upominków). Obowiązek zapłaty podatku z tytułu importu nie będzie wpływał jednak na prawo do korzystania ze zwolnienia w kraju przewidzianego dla rolnika ryczałtowego.

Ustawa o VAT zwalnia z tego podatku dostawę produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej, dokonywaną przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego.

Ustawa o VAT nie definiuje, kiedy produkty rolne możemy uznać za pochodzące z własnej produkcji. Z tego powodu dla zdefiniowania produktów z własnej działalności rolniczej można oprzeć się na regulacji wskazanej w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z tą ustawą za działalność rolniczą uznaje się działalność, w której minimalne okresy przetrzymywania zakupionych roślin, w trakcie których następuje ich biologiczny wzrost, wynoszą co najmniej miesiąc licząc od dnia nabycia.

Odrębnie jest regulowane opodatkowanie usług związanych z rolnictwem. Zgodnie z definicją przyjętą w ustawie o VAT, za usługi rolnicze uważa się tylko te usługi, które są podane w załączniku nr 2 do ustawy. W pozycjach 22, 23 i 24 są wskazane wyłącznie:

- usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt, z wyjątkiem usług weterynaryjnych, podkuwania koni i schronisk dla zwierząt (ex 01.4),

- usługi związane z leśnictwem i pozyskiwaniem drewna, z wyłączeniem patrolowania lasów (ex 02.02.10),

- usługi związane z rybołówstwem i rybactwem, z wyłączeniem usług związanych z rybołówstwem morskim (ex 05.00.50).

Ze zwolnienia od podatku korzystają tym samym tylko i wyłącznie usługi wskazane powyżej. Pozostałe usługi są opodatkowane VAT na zasadach ogólnych. Oznacza to, że np. zakładanie ogrodów, usługi związane z zielenią są opodatkowane stawką VAT wysokości 22%.

Należy jednak pamiętać o dwóch bardzo istotnych elementach.

Po pierwsze, czy w danym przypadku mamy do czynienia z usługą, czy np. dostawą towaru na miejsce wskazane przez nabywcę i takie pozostawienie rośliny, które jest wymagane dla zachowania jej właściwości (wsadzenie do ziemi). W tym przypadku nie mamy do czynienia z usługą, lecz dostawą towarów, która, jeżeli jest dokonywana przez rolnika ryczałtowego, korzysta ze zwolnienia. W tym przypadku koszt usługi powinien być włączony w cenę roślin.

Po drugie, jeżeli nawet rolnik ryczałtowy będzie świadczył usługi, które nie korzystają ze zwolnienia od VAT, to usługi te będą zwolnione z VAT, jeżeli łączny przychód z tytułu ich świadczenia nie przekroczy w ciągu roku kwoty 10.000 EUR. W przypadku rozpoczęcia działalności w ciągu roku, kwota ta ustalana jest w proporcji do okresu ich świadczenia. Dopiero po przekroczeniu tej kwoty rolnik będzie zobowiązany do rozliczania VAT. Należy jednak pamiętać, że od samego początku świadczący usługi inne, niż zwolnione, jest zobowiązany prowadzić ewidencję sprzedaży tych usług, wymaganą dla celów określenia momentu przekroczenia kwoty zwolnienia.

Rolnik ryczałtowy, który nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT, świadczone usługi rolnicze powinien dokumentować zwykłym rachunkiem. Nie może wystawiać faktur VAT. Faktury te będzie zobowiązany wystawiać od momentu przekroczenia podanej kwoty, oczywiście po uprzednim zarejestrowaniu się jako podatnik VAT.

4. W 2006 r. zmieniły się stawki podatku od przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej i wynoszą:

- Uprawy w szklarniach ogrzewanych powyżej 25 m2

a) rośliny ozdobne

8,51 zł za 1 m2

b) pozostałe

3,16 zł za 1 m2

- Uprawy w szklarniach nieogrzewanych powyżej 25 m2 1,95 zł za 1 m2

- Uprawy w tunelach foliowych ogrzewanych powyżej 50 m2

a) rośliny ozdobne

6,33 zł za 1 m2

b) pozostałe

3,90 zł za 1 m2

W dalszym ciągu do działów specjalnych nie jest zaliczana produkcja w tunelach nieogrzewanych i nie podlega ona opodatkowaniu.

5. Od 1 stycznia 2006 r. ujednolicone zostały zasady zaokrąglania kwot stanowiących podstawę opodatkowania i podatków w deklaracjach podatkowych oraz odsetek od tych podatków ? zaokrągla się do pełnych złotych. Końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 gr. pomija się, a końcówki kwot 50 gr. i więcej podwyższa się do pełnych złotych.

6. Zgodnie z art. 87 § 2 ordynacji podatkowej rolnik sprzedający produkty roślinne zobowiązany jest na żądanie kupującego wystawić rachunek, który powinien zawierać wszystkie dane wymienione w rozporządzeniu Ministra Finansów (biuletyn nr 37). Rolnik wystawiający rachunki powinien je numerować i przechowywać kopie tych rachunków w kolejności ich wystawienia przez 5 lat kalendarzowych, licząc od końca roku, w którym wystawiono rachunek. Przepisy nie określają sposobu numerowania rachunków. W przypadku np., gdy rachunki są wystawiane w kilku działach szkółki mogą być oddzielnie numerowane i oznaczone odpowiednimi symbolami wskazującymi na miejsce ich wystawienia. Natomiast nie można kolejno numerować różnego rodzaju dokumentów, np. rachunków i specyfikacji. W przypadku, gdy osoba kupująca rośliny nie żąda rachunku, rolnik nie ma obowiązku jego wystawienia, ale gdy nastąpi wystawienie rachunku, muszą być przestrzegane wszystkie przepisy obowiązujące w tym zakresie.

Trzeba też pamiętać, że rolnik ryczałtowy posiadający faktury VAT RR zobowiązany jest przechowywać oryginały tych faktur również przez okres 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę VAT RR.

Nie zmieniła się stawka zryczałtowanego zwrotu podatku VAT dla rolników ryczałtowych naliczona w fakturach VAT RR i wynosi nadal 5%.

7. Wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów uprawniająca do wyłączenia od podatku od towarów i usług (VAT) wynosiła w 2005 r. 43800 zł, a w 2006 r. wynosi 39 200 zł (jest to równowartość 10 000 euro). W związku z tym rolnicy ryczałtowi, którzy w 2005 r. w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczyli kwotę 43800 zł są zobowiązani w 2006 r. składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe VAT 8 za te miesiące, w których nastąpiło nabycie towarów, w terminie do dnia 25 następnego miesiąca.

Rolnicy ryczałtowi, którzy nie przekroczyli kwoty 43800 zł w 2005 r. nie mają obowiązku składania deklaracji VAT 8 w 2006 r., aż do momentu, gdy wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia przekroczy kwotę 39200 zł. Po przekroczeniu tej kwoty, rolnicy będą zobowiązani do składania deklaracji podatkowych w terminie do dnia 25 miesiąca następnego po miesiącu, w którym nastąpiło to przekroczenie.

Zgodnie z art. 100 ustawy, podatnicy zobowiązani są do składania informacji podsumowujących o dokonanych wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów za okresy kwartalne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z przepisów ustawy nie wynika jednoznacznie, czy obowiązek składania informacji podsumowujących dotyczy również rolników ryczałtowych. Urzędy skarbowe mogą jednak przyjąć interpretacje, że skoro składamy deklarację VAT-8, to powinniśmy również złożyć deklarację podsumowującą.

Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest kwota, jaką nabywający jest obowiązany zapłacić. Podstawa opodatkowania obejmuje również podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze związane z nabyciem towarów, jak również wydatki dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu oraz ubezpieczenia, pobierane przez dostawcę od podmiotu dokonującego wewnątrzwspólnotowego nabycia.

W konsekwencji, wynagrodzenie za dodatkowe koszty, jeżeli jest pobierane przez dostawcę, nie podlega odrębnemu opodatkowaniu. Oznacza to, że dla całości właściwa jest stawka obowiązująca na nabywany towar ? rośliny.

W przypadku, gdy dodatkowe koszty są fakturowane przez inny podmiot, niż dostawcę towaru głównego, należy je opodatkować według zasad ogólnych (transport ? 22%)

Zgodnie z art. 29 ust. 15 ustawy o podatku od towarów i usług, podobne zasady dotyczą podstawy opodatkowania w imporcie towarów. W przypadku importu podstawa opodatkowania, obejmuje również, o ile elementy takie nie zostały do niej włączone: prowizję, koszty opakowania, transport i koszty ubezpieczenia, które zostały już poniesione albo będą poniesione do pierwszego miejsca przeznaczenia na terytorium kraju. Przez pierwsze miejsce przeznaczenia rozumie się miejsce wymienione w dokumencie przewozowym lub innym dokumencie, na podstawie którego towary są importowane. Elementy, o których mowa wyżej wlicza się do podstawy opodatkowania, również gdy powstają one w związku z transportem do innego miejsca przeznaczenia na terytorium Wspólnoty, jeżeli miejsce to jest znane w momencie dokonania importu.

Reasumując, w przypadku gdy faktura wystawiona za rośliny (inne towary) nabyte za granicą zawiera koszty dodatkowe m.in. transportu, nabywający rolnik, do całości stosuje stawkę właściwą dla sprowadzanego towaru. W przypadku roślin jest to 3%. Jeżeli faktura nie zawiera takich kosztów dodatkowych, a są one odrębnie dokumentowane, podatek należy naliczyć w wysokości 22%.

Zgodnie z art. 100 ustawy o podatku od towarów i usług podatnicy dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów ( zakupu) lub wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (sprzedaży) zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym informacje podsumowujące o dokonanych wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów i wewnątrzwspólnotowych dostawach towarów.

Podatnicy są zobowiązani składać deklaracje podsumowujące za okresy kwartalne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu:

1) wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów - w przypadku informacji podsumowujących dotyczących wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów;

2) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów - w przypadku informacji podsumowujących dotyczących wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów.

Informacja podsumowująca powinna zawierać w szczególności następujące dane:

1) nazwę lub imię i nazwisko podmiotu podatnika oraz jego numer identyfikacji podatkowej podany w potwierdzeniu dokonanym przez naczelnika urzędu skarbowego,

2) właściwy i ważny numer identyfikacyjny kontrahenta nadany mu w państwie członkowskim, z którego dokonywane jest wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów lub do którego jest dokonywana wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów,

3) kod kraju, z którego jest dokonywane wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów lub do którego jest dokonywana wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów,

4) łączną wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, (wraz z kosztami powiększającymi wartość nabywanych towarów ? transport itp.) oraz łączną wartość wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów - w odniesieniu do poszczególnych kontrahentów.

Podatnik, który stwierdzi błędy w złożonych informacjach podsumowujących podmiot jest obowiązany złożyć niezwłocznie korektę błędnej informacji podsumowującej.

Powyższy obowiązek składania deklaracji podsumowujących dotyczy jednak nie wszystkich podmiotów, w szczególności wątpliwości pojawiają się przy rolnikach ryczałtowych. Co do obowiązku składania informacji podsumowujących należy wskazać trzy odmienne sytuacje:

1) czynności wewnątrzwspólnotowych dokonuje zarejestrowany podatnik VAT, niebędący rolnikiem ryczałtowym,

2) czynności wewnątrzwspólnotowych dokonuje rolnik ryczałtowy, który nie przekroczył kwoty 10.000 euro (nabycie) i nie jest zobowiązany do składania deklaracji VAT ? 8,

3) czynności wewnątrzwspólnotowych dokonuje rolnik ryczałtowy, który przekroczył kwotę 10.000 euro i jest zobowiązany do składania deklaracji VAT ? 8,

ad. 1) sytuacja taka nie budzi wątpliwości, podatnik jest zobowiązany zarówno składać deklaracje VAT ? 7, jak i informację podsumowujące,

ad. 2) sytuacja taka również nie powinna budzić wątpliwości, bowiem rolnik ryczałtowy nieobowiązany do składania deklaracji VAT ? 8, nie dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w rozumieniu art. 10 ustawy i tym samym nie jest zobowiązany do składania informacji podsumowujących ? art. 100 ust. 1 ustawy o VAT. Wątpliwości mogą się pojawić w zakresie wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów (sprzedaży). W takim przypadku zastosowanie mają uwagi omówione w pkt.3

ad. 3) w tym przypadku obowiązek składania informacji podsumowującej budzi największe wątpliwości. Artykuł 100 ust. 1 ustawy o VAT wprowadza obowiązek składania informacji podsumowujących dla podmiotów spełniających łącznie następujące wymogi:

- podatnik VAT zgodnie z art. 15 ustawy,

- dokonywanie wewnątrzwspólnotowej dostawy lub nabycia towarów,

- zarejestrowanie VAT UE.

Na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o VAT podatnikiem jest osoba prowadząca gospodarstwo rolne, która złożyła zgłoszenie rejestracyjne VAT wskazane w art. 96 ust. 1 ustawy. Ponieważ rolnicy ryczałtowi, którzy dokonują czynności wewnątrzwspólnotowych nie dokonują tego zgłoszenia rejestracyjnego VAT, można postawić wniosek, że nie są zobowiązani do składania informacji podsumowujących. Niestety, art. 97 ust. 2, na podstawie którego dokonują rejestracji VAT UE, traktuje ich jako podatników VAT wskazanych w art. 15 ustawy. Powyższe powoduje, że jednoznaczne wskazanie co do braku obowiązku składania informacji podsumowujących przez takich rolników jest bardzo trudne. Praktyka organów podatkowych zmierza natomiast w kierunku żądania informacji podsumowujących od takich podatników. W tym zakresie należy wskazać, że powyższe dotyczy rolników dokonujących nabycia i wewnątrzwspólnotowej dostawy. Składanie deklaracji podsumowujących jest jednak najbardziej wątpliwe w stosunku do tych rolników ryczałtowych, którzy zarejestrowali się jako VAT UE, a obecnie dokonują jedynie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i tym samym nie mają podstaw do składania deklaracji VAT ? 8, w której uwzględnia się jedynie nabycia, a nie dostawy towarów.

Wskazane wyżej wątpliwości interpretacyjne mogą być rozstrzygnięte przez organy podatkowe w dwóch formach. Indywidualnie każdy urząd skarbowy jest zobowiązany udzielić odpowiedzi na zapytanie interpretacyjne na podstawie art. 14a Ordynacji podatkowej. Urząd jest zobowiązany udzielić odpowiedzi w terminie 3 miesięcy. Podatnik ma prawo złożyć zażalenie do Izby Skarbowej, a nawet poddać interpretację kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zastosowanie się do interpretacji daje podatnikowi pełną ochronę prawną. Niestety, interpretacje mogą się różnić pomiędzy poszczególnymi urzędami.

Natomiast Minister Finansów nie udziela odpowiedzi w sprawach indywidualnych, można jedynie zadać takie pytanie za pośrednictwem posła w formie interpelacji poselskiej lub zapytania. Taka odpowiedź nie powoduje pełnego zabezpieczenia praw podatnika, może jednak stanowić bardzo dużą pomoc przy uzyskaniu interpretacji indywidualnych, przyczynia się również do ujednolicenia stanowiska organów podatkowych.

W przypadku, gdyby informacja uzyskana w Urzędach Skarbowych nie była jednoznaczna, a Urząd Skarbowy zażądałby złożenia zapytania pisemnego, podaję wzór takiego pisma.

WZÓR PISMA

Jan Kowalski Warszawa, dn???..

Warszawa

ul. Marszałkowska 10

NIP

Naczelnik

Urzędu Skarbowego

Warszawa ?

Działając na podstawie art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ? Ordynacja podatkowa zwracam się z wnioskiem o przedstawienie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w stanie faktycznym określonym poniżej.

W sprawie nie toczy się postępowanie podatkowe, kontrola podatkowa, ani postępowanie przed sądem administracyjnym.

Stan faktyczny

Wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów dokonuje rolnik ryczałtowy, który przekroczył kwotę 10.000 euro i jest zobowiązany do składania deklaracji VAT ? 8.

Rolnik ryczałtowy dokonał rejestracji dla potrzeb wewnątrzwspólnotowego nabycia. W zgłoszeniu VAT ?poza danymi osobowymi w części C.1 został zakreślony kwadrat 5 ? podatnik korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy.

W informacji VAT ? R/EU, w części B został zakreślony kwadrat 3 ? podatnik niepodlegający obowiązkowi rejestracji jako podatnik VAT czynny będzie dokonywał wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Pytania

1. Czy w takiej sytuacji rolnik ryczałtowy jest zobowiązany do składania informacji podsumowujących z tytułu dokonywanej dostawy i nabycia?

2. Czy w takiej sytuacji rolnik ryczałtowy dokonujący obecnie jedynie dostawy towarów jest zobowiązany do składania informacji podsumowujących?

Stanowisko podatnika

Artykuł 100 ust. 1 ustawy o VAT wprowadza obowiązek składania informacji podsumowujących dla podmiotów spełniających łącznie następujące wymogi:

? podatnik VAT zgodnie z art. 15 ustawy,

? dokonywanie wewnątrzwspólnotowej dostawy lub nabycia towarów,

? zarejestrowanie VAT UE.

Na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o VAT podatnikiem jest osoba prowadząca gospodarstwo rolne, która złożyła zgłoszenie rejestracyjne wskazane w art. 96 ust. 1 ustawy. Ponieważ rolnicy ryczałtowi, którzy dokonują czynności wewnątrzwspólnotowych nie dokonują tego zgłoszenia rejestracyjnego, można postawić wniosek, że nie są zobowiązani do składania informacji podsumowujących.

Reasumując: rolnicy ryczałtowi korzystający ze zwolnienia w kraju , zarejestrowani jako VAT UE na podstawie art. 97 ust. 2 ustawy o VAT dokonując wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów lub nabycia nie są zobowiązani do składania informacji podsumowujących.

Dodatkowo należy zauważyć, że z punktu widzenia polskich przepisów podatkowych dopuszczalne jest, aby rolnicy ryczałtowi nie zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, dokonywali wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru. Co więcej, rolnicy ryczałtowi dokonujący jedynie wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru nie mają możliwości zarejestrowania się jako podatnicy VAT UE bez utraty zwolnienia w kraju. Rejestracja taka następuje tylko wtedy, gdy rolnik powoła się na dokonywanie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Rolnik ryczałtowy, zobowiązany do zarejestrowania się dla potrzeb wewnątrzwspólnotowego nabycia jest zobowiązany do złożenia druku VAT ? R oraz VAT ? R/UE. W zgłoszeniu VAT ? R rolnik ryczałtowy poza danymi osobowi w części C.1 zakreśla kwadrat 5 ? podatnik korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy.

W informacji VAT ? R/EU rolnik ryczałtowy, w części B będzie zakreślał kwadrat 3 ? podatnik niepodlegający obowiązkowi rejestracji jako podatnik VAT czynny będzie dokonywał wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Problemem faktycznym eliminującym dokonywanie wewnątrzwspólnotowej dostawy bez rejestracji, będzie jednak żądanie przez kontrahentów z innych krajów Unii Europejskiej numeru NIP UE, nie wynika to jednak z polskich obowiązków.

W obowiązującym stanie prawnym, stosownie do przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.), produkcja w zakresie rolnictwa, rybołówstwa i leśnictwa jest zwolniona od podatku VAT.

Rada Ministrów podjęła ostatnio decyzję o wprowadzeniu podatku VAT do rolnictwa. Powody takiej decyzji wynikają zarówno z zobowiązań międzynarodowych, jak i z uwarunkowań wewnętrznych.

Zobowiązania zagraniczne wynikają z Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 z późn. zm.). Zgodnie z art. 68 tego aktu Polska zobowiązała się do dostosowania własnego ustawodawstwa do istniejącego we Wspólnotach, w tym w zakresie podatków pośrednich. Na poziomie ponadnarodowym w Unii Europejskiej powyższe kwestie reguluje VI Dyrektywa Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych ? wspólny system podatku od wartości dodanej ? ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC). Zgodnie z tym aktem, określającym granice swobody pozostawionej państwom członkowskim w zakresie opodatkowania, produkcja rolnicza podlega opodatkowaniu  podatkiem VAT. Regulacje unijne pozostawiają szeroką swobodę w zakresie stosowania w każdym państwie szczegółowych rozwiązań. Z punktu widzenia podatnika bardzo istotnym jest załącznik H do VI Dyrektywy, który określa, kiedy można stosować obniżoną stawkę podatku VAT. Zgodnie z postanowieniami tego załącznika można stosować stawkę obniżoną m. in. przy sprzedaży:

? towarów i materiałów normalnie przeznaczonych do wykorzystania w produkcji rolnej, z wyłączeniem jednak dóbr kapitałowych, tj. maszyn, budynków,

? nieprzetworzonych płodów rolnych.

Takie uregulowanie stanowi gwarancję stosowania uprzywilejowanych stawek także w przyszłości. Należy wspomnieć, iż zgodnie z VI Dyrektywą państwa członkowskie mogą stosować jedną lub dwie stawki obniżone, z tym, że nie mogą być one niższe niż 5%, natomiast stawka podstawowa nie może wynosić mniej niż 15%.

VI Dyrektywa przewiduje stosowanie alternatywne lub łącznie dwóch systemów podatku od towarów i usług w rolnictwie, czyli zarówno stosowanie ogólnych zasad podatku VAT, jak i specyficznego systemu ryczałtowego. System ryczałtowy jest stosowany w sytuacji, gdy ogólne rozwiązania w zakresie podatku VAT sprawiałyby zbyt poważne trudności. Należy zaznaczyć, że takie trudności istnieją praktycznie we wszystkich państwach członkowskich, czego efektem jest bardzo duża popularność uproszczonego systemu we Wspólnoie. Głównym celem takiego rozwiązania jest maksymalnie uproszczenie biurokracji podatkowej, przy jednoczesnej eliminacji nawarstwiania się podatków obrotowych.

Za wprowadzeniem podatku VAT do rolnictwa przemawia także aktualna sytuacja, w której producenci rolni są na gruncie tego podatku dyskryminowani. Wynika to z tego, iż produkty upraw polowych, łąkowych, produkty ogrodnictwa, zwierzęta rzeźne, ryby, produkty gospodarki leśnej są zwolnione z podatku VAT. Zwolnienie na gruncie podatku od wartości dodanej jest korzystne tylko pozornie, ponieważ eliminuje możliwość odliczenia podatku naliczonego od należnego.

Należy wyjaśnić, że ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przewiduje stawkę podstawową w wysokości 22%, stawki obniżone 0% i 7% oraz zwolnienie od podatku przewidziane w art. 7. Ustawa przyznaje prawo do obniżenia kwoty  podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, związanego jedynie ze sprzedażą opodatkowaną.

W aktualnym stanie prawnym podstawowe środki produkcji dla rolnictwa, czyli maszyny, urządzenia, narzędzia rolnicze, ciągniki, a także nawozy są opodatkowane stawką podatku w wysokości 0%, usługi w zakresie rolnictwa związane z produkcją rolną, takie jak np. usługi w zakresie prac polowych, chemizacji rolnictwa czy usługi z zakresu nasiennictwa są zwolnione  od podatku VAT, natomiast usługi związane z maszynami, urządzeniami i narzędziami dla gospodarki leśnej, rolnej i ogrodniczej oraz usługi związane z ich naprawą czy regeneracją są opodatkowane stawką w wysokości 7%.

Podmiot prowadzący działalność rolniczą nabywa podstawowe środki produkcji po cenach nie zawierających podatku VAT (stawka 0%) oraz usługi zwolnione od VAT lub opodatkowane stawką obniżoną ? 7%; produkty, które sprzedaje, są zwolnione od podatku VAT. Podkreślenia wymaga, iż producent produktów rolnych nabywa również towary opodatkowane stawką podstawową ? 22%, należą do nich: surowce energetyczne, węgiel, koks, energia elektryczna, cieplna, gaz, oleje opałowe i napędowe, a także niezbędne do inwestowania materiały budowlane, roboty budowlano-montażowe, itp., opodatkowane stawką 7%. Utrzymywanie zwolnienia produktów rolnych z podatku VAT skutkuje tym, iż producent tych artykułów jest traktowany na bazie ustawy o podatku od towarów i usług jak konsument, któremu nie przysługuje prawo do odliczenia zapłaconego w poprzedniej fazie obrotu podatku naliczonego. W efekcie im bardziej zaawansowana i proinwestycyjna produkcja rolna, tym większe obciążenie fiskalne.

Rada Ministrów opracowała harmonogram wprowadzenia podatku od towarów i usług do rolnictwa, który w chwili obecnej możemy traktować jako realistyczny, choć należy dopuszczać możliwość pewnych odstępstw.

Pierwotnie planowano wprowadzenie opodatkowania VAT dla nieprzetworzonych produktów rolnych na poziomie 3% oraz stawki zryczałtowanej zwrotu podatku również w wysokości 3% już od 1 stycznia ?2000. W chwili obecnej przewiduje się przesunięcie tego terminu na lipiec tego roku. Kolejny etap został przewidziany na 1 stycznia 2001 r., kiedy to maszyny i ciągniki rolnicze oraz usługi remontowe związane  ze sprzętem rolniczym miałyby zostać opodatkowane przejściową stawką w wysokości 11%, natomiast nawozy sztuczne, pestycydy, itp. zostałyby opodatkowane stawką 3%. Od początku roku 2002 stawka zryczałtowanego zwrotu podatku osiągnęłaby poziom docelowy ? 7%. Nieprzetworzone produkty rolne, nawozy sztuczne, pestycydy, itp., a także usługi rolnicze opodatkowane byłyby stawką właściwą ? 7%, natomiast maszyny i ciągniki rolnicze, a także usługi remontowe związane ze sprzętem rolniczym zostałyby opodatkowane stawką w wysokości 22%.

W projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zamierzano wprowadzić pierwszy etap wdrożenia podatku VAT w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie, polegający na opodatkowaniu nieprzetworzonych produktów rolnych ? 3% podatkiem VAT poprzez opodatkowanie tą stawką towarów wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 oraz wprowadzeniu zryczałtowanego zwrotu podatku w wysokości 3%.

Proponowane rozwiązania są zgodne z prawem unijnym i należy zaznaczyć, że na nich bazują (art. 25 VI Dyrektywy). Podobny system ryczałtowy funkcjonuje w Austrii, Włoszech czy Francji.

Do ustawy zostałoby dodane zwolnienie dla rolników ryczałtowych, za których uważa się osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, prowadzące działalność rolniczą, tj. sprzedające nieprzetworzone produkty rolne , uzyskane z własnej produkcji, wymienione w załączniku nr 8, czyli między innymi produkty ogrodnictwa (SWW 41 z wyłączeniem SWW 4133, tj. owoców południowych).

W tej regulacji istotne znaczenie ma niestosowanie tego zwolnienia do działalności handlowej, a więc odsprzedaży w stanie nieprzetworzonym nabytych wcześniej produktów rolnych.

Dla tych właśnie podmiotów (rolników ryczałtowych) przewidziano zryczałtowany zwrot podatku w wysokości 3%, pod warunkiem dokonania sprzedaży nieprzetworzonych produktów rolnych podatnikowi VAT. To właśnie podatnik podatku od towarów i usług, nabywający nieprzetworzone produkty rolne od rolników ryczałtowych byłby zobowiązany do wypłacania ryczałtowego zwrotu.

Ponadto podatnik VAT nabywający nieprzetworzone produkty rolne od rolnika ryczałtowego byłby zobowiązany do wystawienia w dwóch egzemplarzach faktury, dokumentującej zakup tych produktów. Oryginał faktury otrzymywałby rolnik ryczałtowy i jego obowiązkiem byłoby przechowywanie jej przez okres 5 lat (kopię faktury przez okres 5 lat przechowywałby kontrahent umowy).

Faktura dokumentująca zakup towarów uprawniających do ryczałtowego zwrotu, oznaczona jako ?Faktura VAT RR?, powinna zawierać:

1.imiona i nazwiska lub nazwy sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy,

2.numery NIP,

3.oznaczenia dowodu osobistego rolnika ryczałtowego (w wypadku osób fizycznych),

4.dokładną datę dokonania zakupu oraz wystawienia  i numer kolejny faktury,

5.nazwy zakupionych towarów,

6.ilość oraz klasę towarów,

7.cenę jednostkową oraz wartość zakupionych towarów bez kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku,

8.stawkę zryczałtowanego zwrotu,

9.wartość zakupionych towarów wraz z kwotą zryczałtowanego zwrotu podatku,

10.kwotę należności ogółem wraz z kwotą zryczałtowanego zwrotu podatku

11.czytelne podpisy osób uprawnionych do wystawienia i otrzymania faktury,

12.oświadczenie sprzedawcy, że jest rolnikiem ryczałtowym.

Oczywiście nabywca nieprzetworzonych produktów rolnych będzie miał prawo traktować zryczałtowany zwrot podatku dokonany rolnikowi, tak jak swój podatek naliczony (czyli zryczałtowany zwrot będzie obniżał jego podatek należny, który jest zobowiązany wpłacać do urzędu skarbowego), pod warunkiem, że:

1.zakup produktów rolnych jest związany ze sprzedażą opodatkowaną,

2.zapłata należności za produkty rolne, wraz z ryczałtowym zwrotem, dokonana została w formie polecenia przelewu na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego,

3.na polecenie przelewu zostanie wymieniony numer i data wystawienia faktury, potwierdzającej zakup produktów rolnych.

Konstrukcja ryczałtowego zwrotu, mającego być substytutem prawa do odliczenia podatku naliczonego jest korzystna przede wszystkim dla producentów produktów rolnych prowadzących działalność w ograniczonym zakresie. Ryczałtowy zwrot już z samej swojej istoty, nie będzie idealnie odpowiadał zapłaconemu wcześniej podatkowi VAT. W niektórych przypadkach będzie wyższy od faktycznie zapłaconego podatku przy nabyciu towarów i usług, w innych będzie niższy. Oznacza to, że zryczałtowany zwrot podatku nie dla wszystkich podatników będzie opłacalny.

Z tego też powodu podczas prac w Komisji Finansów Publicznych podjęto decyzję o równoległym wprowadzeniu do rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa opodatkowania podatkiem od towarów i usług na powszechnych zasadach rozliczeń podatku VAT, przewidujących stosowanie w gospodarstwach rolnych pełnej ewidencji VAT.

W projekcie rozpatrywanym przez Podkomisję nadzwyczajną do opracowania rozwiązań, dotyczących wprowadzenia podatku od towarów i usług w rolnictwie wprowadzono konstrukcję stosowania ogólnych zasad podatku VAT pod warunkiem prowadzenia ksiąg rachunkowych. Wartym przypomnienia jest, że zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 z późn. zm.) obowiązek stosowania zasad rachunkowości (prowadzenia ksiąg rachunkowych) spoczywa m. in. na:

1.spółkach prawa handlowego oraz innych osobach prawnych, z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego,

2.osobach fizycznych i spółkach cywilnych osób fizycznych, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 800.000 EURO.

Przyjęcie takiego rozwiązania będzie oznaczało, iż podmioty działające w sektorze rolnym spełniające powyższe warunki, będą podlegały takim samym zasadom, jak te funkcjonujące w innych dziedzinach gospodarki. Do pozostałych podmiotów będzie miał zastosowanie uproszczony system (zryczałtowany zwrot podatku).

Należy zauważyć, że tylko pewna część producentów nieprzetworzonych produktów rolnych będzie spełniała kryteria przewidziane w ustawie o rachunkowości, dlatego zaproponowano wprowadzenie rozwiązania pośredniego, skierowanego do producentów nie spełniających tych wymogów, a mających zamiar rozliczać się na zasadach ogólnych.

Rolnicy ryczałtowi, którzy będą chcieli zrezygnować z przysługującego im zwolnienia (tzn. będą chcieli przejść na pełną ewidencję VAT), będą to mogli zrobić pod warunkiem:

? dokonania w poprzednim roku podatkowym sprzedaży produktów rolnych, z wyłączeniem produktów importowanych oraz sprzedaży będącej działalnością handlową  (odprzedaż w stanie nieprzetworzonym nabytych wcześniej produktów rolnych), o wartości przekraczającej 100.000 zł,

? dokonania zgłoszenia rejestracyjnego przed dniem dokonania pierwszej czynności opodatkowanej (art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym),

? zawiadomienie właściwego urzędu skarbowego o dobrowolnym:

1.stosowaniu zasad rachunkowości w rozumieniu przepisów o rachunkowości

lub

2.prowadzeniu na podstawie odrębnych przepisów podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Ponadto rolnicy ryczałtowi mający zamiar w następnym roku podatkowym zrezygnować ze zwolnienia przewidzianego w wariancie uproszczonym byliby zobowiązani do prowadzenia ewidencji sprzedaży zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z 8 stycznia 1993 r., przez okres co najmniej 6 miesięcy.

Podmioty prowadzące działalność rolniczą, uprawnione do dokonania wyboru nie mogłyby w okresie trzech lat od rezygnacji ze zwolnienia od podatku, ponownie skorzystać z przysługującego rolnikom ryczałtowym prawa do zwolnienia.

Należy podkreślić, że podobne ograniczenie istnieje w innych krajach i to w okresie dłuższym, z reguły 5-letnim.

Zgłoszenie rejestracyjne może być dokonane wyłącznie przez jedną z osób, na którą będą wystawiane faktury przy zakupie towarów i usług i która będzie wystawiała faktury przy sprzedaży produktów rolnych.

W proponowanych rozwiązaniach przyjęto, że w przypadku prowadzenia przez rolnika ryczałtowego, korzystającego ze zryczałtowanego zwrotu, także innej działalności niż rolnicza, do wartości sprzedaży uprawniającej do zwolnienia podmiotowego podatku VAT (przewidzianego w art.14 ust.1 ustawy o VAT) nie wlicza się sprzedaży nieprzetworzonych produktów rolnych, pochodzących z prowadzonej przez niego działalności (zamieszczonych w zał. nr.8).

Szczegółowe zasady odliczeń podatku naliczonego zostaną określone w rozporządzeniu wydanym przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa i rozwoju wsi.

Reasumując, system podatku VAT w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w tym m.in. materiału siewnego i szkółkarskiego będzie dopuszczał możliwość wyboru systemu opodatkowania na warunkach przedstawionych powyżej.

Można przyjąć, że podmiot prowadzący działalność rolniczą w niewielkich rozmiarach, dokonujący niewielkiej ilości zakupów, pozostanie na zwolnieniu przewidzianym dla rolnika ryczałtowego. Natomiast wszyscy prowadzący działalność w szerszym zakresie powinni rozważyć możliwość wyboru zasad ogólnych (chyba, że nie wypełniają warunków uprawniających do dokonania wyboru). W takiej sytuacji bowiem, zryczałtowany zwrot (pierwotnie 3%, docelowo 7%) nie będzie pokrywał znacznej części podatku naliczonego płaconego przy zakupie towarów i usług niezbędnych do wytworzenia własnych produktów, czego efektem będzie większe obciążenie podatkiem, niż wymagane przez fiskusa. W przypadku wyboru zasad ogólnych nie pojawi się również problem wystawiania faktur przez kontrahenta, czyli podatnika podatku VAT kupującego produkty rolne od rolnika ryczałtowego, co przy szerokim asortymencie sprzedaży niosłoby poważne problemy techniczne.

Zaproponowane rozwiązania zbliżają uregulowania polskie do unijnych w zakresie opodatkowania podatkiem VAT produkcji rolnej.

Należy zaznaczyć, że proponowane regulacje znajdują się w chwili obecnej na drodze legislacyjnej i w związku z tym rozwiązania z zakresu wprowadzenia podatku VAT w rolnictwie mogą ulec pewnym modyfikacjom i uściśleniom.

Pan Trajan Szuladziński z Ministerstwa Finansów przedstawił ogólny zarys propozycji dotyczących wprowadzenia podatku VAT w rolnictwie.

Na tym tle chciałbym podzielić się swoimi uwagami i może nieco przybliżyć omówione założenia do naszych warunków.

Na wstępie kilka definicji.

Podatek naliczony ? jest to suma kwot podatku określonych w fakturach, stwierdzających nabycie przez szkółkę towarów i usług, a więc ten, który szkółka płaci swoim dostawcom.

Podatek należny ? jest to suma kwot podatku ujętego w fakturach za rośliny sprzedane przez szkółkę, a więc ten, który szkółka będzie pobierać od odbiorców.

SWW-41 obejmuje grupę towarów pod nazwą ?Produkty ogrodnictwa?.

W grupie tej mieści się m. in.:

4182 ? Materiał szkółkarski

4182 ? 5 Materiał szkółkarski drzew i krzewów ozdobnych

4182 ? 51 ? drzew i krzewów liściastych

4182 ? 52 ? drzew i krzewów iglastych

4182 ? 53 ? krzewów róż

4182 ? 54 ? oczka róż.

4182 - 1  Materiał szkółkarski drzew owocowych

4182 ? 2 krzewów owocowych

W chwili obecnej brak jest jeszcze ustawy sejmowej regulującej sprawę VAT w rolnictwie, a tym samym rozporządzeń wykonawczych, regulujących szczegółowo tryb postępowania. Niemniej jednak ogólny zarys prawdopodobnie będzie utrzymany i już dzisiaj powinniśmy zastanowić się nad sprawą podstawową, tj. którą formę wybrać:

-rozliczenie ryczałtowe, czy:

-rozliczenie wg ogólnych zasad obowiązujących podatników VAT w kraju.

Możliwość wyboru będą miały szkółki, których sprzedaż zamyka się w granicach od 100.000 zł (jest również propozycja od 80.000 zł) do 800.000 EUR w roku ? a więc większość szkółek.

System ryczałtowy jest prostszy w stosowaniu, gdyż nie wymaga prowadzenia ewidencji księgowej, ale wg moich orientacyjnych wyliczeń nie zapewni nam zwrotu faktycznie zapłaconego podatku VAT, gdyż szkółka otrzymuje zwrot naliczonego (zapłaconego) VAT w formie ryczałtu, wynoszącego 3% wartości sprzedanych roślin odbiorcom, będących płatnikami VAT.

Podatek naliczony, to jest zapłacony przez nas przy zakupie towarów i usług, będzie znacznie wyższy od podatku należnego, to jest ujętego w naszych fakturach z tytułu sprzedaży roślin. Im więcej będziemy inwestować i intensyfikować produkcję, tym większa będzie różnica na naszą niekorzyść. Wynika to z faktu, że wydatkujemy znaczne kwoty na zakup towarów z naliczonym podatkiem VAT w wysokości 22% np. energia elektryczna, cieplna, gaz, oleje napędowe i opałowe, węgiel, koks, doniczki, folia, wykładziny szkółkarskie, cieniówki, skrzynki, palety transportowe, wózki, samochody, meble, wyposażenie warsztatowe i biurowe, narzędzia, przyrządy, drobne materiały remontowe i malarskie, różne formy reklamy, ochrona szkółki (np. monitorowanie), usługi telekomunikacyjne, pobór wody itp.

Podatek VAT naliczany jest w wysokości 7% m.in. do torfu, większości materiałów budowlanych i usług budowlano-montażowych.

VAT w wysokości 0% dotyczy nawozów, środków ochrony roślin, ukorzeniaczy, ciągników, maszyn i narzędzi rolniczych.

Kora ogrodnicza jest zwolniona z podatku VAT.

Podane powyżej stawki w najbliższych latach będą prawdopodobnie podwyższane, co spowoduje jeszcze bardziej niekorzystną sytuację dla szkółek.

Struktura zakupów towarów i usług w poszczególnych szkółkach jest różna i niejednakowa w różnych latach. Nie w każdym roku dokonuje się zakupu samochodów, komputerów i innego trwałego wyposażenia.

Przyjmując założenie, że zakup środków trwałych oraz towarów i usług stanowi 35% wartości sprzedanych roślin, a średni naliczony (zapłacony) VAT wynosi 14%, to w szkółce o rocznej sprzedaży 1mln zł naliczony VAT wyniesie 40.160,00 zł. Natomiast VAT należny (ten, który otrzymamy) będzie zależał od tego, jaką część naszej produkcji sprzedamy płatnikom VAT. Nawet jeśli przyjmiemy, że będzie to 100% sprzedaży, co praktycznie jest mało prawdopodobne, otrzymamy 3% od 1mln zł, to jest 30.000,00zł. W praktyce będzie to kwota znacznie niższa. Szkółki prowadzące sprzedaż hurtową i detaliczną przy założeniu, że 50% to detal oraz że 50% odbiorców hurtowych jest płatnikiem VAT ? mogą liczyć na jedną czwartą kwoty sprzedaży to jest 250.000,00 zł x 3% = 7.500,00zł.

Szkółki produkujące rośliny do dalszej hodowli (produkują ?młodzież?) w ogóle nie odzyskują VAT jeżeli sprzedadzą całą produkcję szkółkom, które zastosują ryczałtowy system rozliczeń.

Odzyskanie pełnej kwoty podatku VAT jest możliwe przy przyjęciu drugiego rozwiązania, to jest rozliczania wg ogólnych zasad obowiązujących podatników VAT w kraju (częściowo złagodzonych). Jednym z warunków przyjęcia tego rozwiązania jest prowadzenie w szkółce ewidencji księgowej w formie pełnej lub w formie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Wiąże się to oczywiście z gromadzeniem i bieżącym ewidencjonowaniem przychodów i rozchodów. Po stronie przychodów ewidencjonuje się faktury oraz zestawienia sprzedaży detalicznej. Po stronie wydatków ewidencjonuje się wszystkie dokumenty związane z zakupionymi materiałami i usługami, koszty podróży, wypłacone wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy o pracę, umowy zlecenia i inne wydatki. Należy również prowadzić ewidencję środków trwałych i wyposażenia. Na koniec roku lub na polecenie Urzędu Skarbowego wymagane jest dokonanie spisu z natury materiałów zakupionych, a nie zużytych do produkcji oraz ustalenie osiągniętego dochodu w danym okresie.

Ostatnio powstała propozycja złagodzenia podanych zasad w stosunku do tych rolników, którzy nie są płatnikami podatku dochodowego, gdyż nie uzyskują przychodów z tzw. działów specjalnych produkcji rolnej. Producenci uzyskiwaliby pełny zwrot zapłaconego podatku VAT na podstawie zestawień faktur:

-za zakupione materiały oraz

-za sprzedane produkty (w naszym przypadku rośliny)

bez obowiązku prowadzenia księgi przychodów i rozchodów. Zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym byłby dokonywany przez Urząd Skarbowy. System ten nie eliminuje prowadzenia ewidencji i przechowywania dokumentów, ale znacznie go upraszcza. Warunkiem przyjęcia tego systemu ma być również prowadzenie ewidencji VAT przez co najmniej pół roku przed przejściem na te zasady.

Rozpatrywany jest również wariant ?0? VAT na produkty rolne. Rolnicy uzyskiwaliby zwrot pełnej kwoty naliczonego podatku VAT na podstawie faktur za zakupione materiały i usługi jest to rozwiązanie najkorzystniejsze dla rolników, ale najbardziej kosztowne dla budżetu i z tych względów jest mało prawdopodobne jego przyjęcie.

Z dniem wprowadzenia VAT w rolnictwie i przeprowadzeniu stosownych wyliczeń trzeba będzie podjąć decyzję o przyjęciu jednego z omówionych systemów.

W większych szkółkach, które przeznaczają znaczne kwoty na inwestycje, różnica w zależności od wybranego systemu może być znaczna i wynosić kilkadziesiąt tysięcy złotych na niekorzyść szkółki przy przyjęciu systemu ryczałtowego.

Wydaje się, że im lepiej poznamy zasady wprowadzenia VAT w rolnictwie i im wcześniej zaczniemy się nad tym zastanawiać, tym mamy większą szansę na podjęcie trafnej decyzji.