Miesiąc: październik 2018

Jaka jest różnica między wymienionymi w artykule opłatami?
Odpowiedzią na to pytanie jest brzmienie przepisu art. 274 pkt. 3 lit c) Ustawy - Prawo wodne, który wskazuje górne (maksymalne) jednostkowe stawki opłat za usługi wodne do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobieranej za pomocą urządzeń pompowych w wysokości 0,15 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych. § 5 ust. 1 pkt 39 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne z dnia 22 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502) wskazuje natomiast aktualnie obowiązujące stawki jednostkowe opłaty zmiennej, która wynosi do celów rolniczych lub leśnych za pobór wód podziemnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobranych za pomocą urządzeń pompowych - 0,05 zł za 1 m3pobranych wód podziemnych. Stawka ta (a także pozostałe stawki) będzie obowiązywała do zmiany rozporządzenia w tym zakresie.

Ile wynosi opłata za wody powierzchniowe do nawadniania gruntów i upraw?
W Ustawie - Prawo wodne oraz w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne z dnia 22 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502) najprawdopodobniej brak jest wskazania opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych (uzyskiwanych za pomocą urządzeń pompowych albo bez pomocy takich urządzeń) do celów rolniczych (nawadnianie gruntów lub upraw) lub leśnych, jednakże nie można wykluczyć, że opłaty te nie zostaną wywiedzione z innych przepisów Ustawy - Prawo wodne czy też Rozporządzenia o którym była mowa wcześniej. Na chwilę obecną, organy które zajmują się opłatami za pobór wody znajdują się w fazie reorganizacji w związku z całkowicie nową Ustawą Prawo wodne. Rolnicy, a także inne podmioty, które pobierają wodę, będą rozliczani co kwartał, pierwsze pisma dt. opłaty za pobór wody będą wysyłane pod koniec marca lub na początku kwietnia 2018 r. Po tym czasie będzie można uzyskać więcej informacji od organów za to odpowiedzialnych.

Spis usług wymagających pozwolenia wodnoprawnego
Zgodnie z art. 389 Ustawy - Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na:

1. usługi wodne,
2. szczególne korzystanie z wód,
3. długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej,
4. rekultywację wód powierzchniowych lub podziemnych,
5. wprowadzanie do wód powierzchniowych substancji hamujących rozwój glonów,
6. wykonanie urządzeń wodnych,
7. regulację wód, zabudowę potoków górskich oraz kształtowanie nowych koryt cieków naturalnych,
8. zmianę ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającą wpływ na warunki przepływu wód,
9. prowadzenie przez wody powierzchniowe płynące w granicach linii brzegu oraz przez wały przeciwpowodziowe obiektów mostowych, rurociągów, przewodów w rurociągach osłonowych lub przepustów,
10. prowadzenie przez śródlądowe drogi wodne oraz przez wały przeciwpowodziowe napowietrznych linii energetycznych i telekomunikacyjnych.

Zgodnie z art. 390 ust. 1 Ustawy - Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne jest wymagane również na:

1) lokalizowanie na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią:

1. a) nowych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko,
2. b) nowych obiektów budowlanych;

2) gromadzenie na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią ścieków, odchodów zwierzęcych, środków chemicznych, a także innych materiałów, które mogą zanieczyścić wody, oraz prowadzenie na tych obszarach odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania, jeżeli wydano decyzję, o której mowa w art. 77 ust. 3 (wydaje się, że ten przypadek nie będzie dotyczył szkółkarzy).

Czy zwykłe nawadnianie upraw ze studni wymaga pozwolenia?
Jeżeli pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznej przekracza 5 m3 na dobę albo wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi przekracza łącznie 5 m3 na dobę, a woda ta służy do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (w tym do celów leśnych lub rolnych) to mamy do czynienia z usługą wodną, a co za tym idzie należy uiścić od niego opłaty zmienne. W przypadku, gdy pobór wody nie przekracza wspomnianych wcześniej wartości to opłata taka nie musi być uiszczana. Jest to tzw. zwykłe korzystanie z wód i przysługuje ono właścicielowi gruntu za korzystanie z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Zauważyć należy, że prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych (np. studni) bez wymaganej zgody wodnoprawnej.

Ustawa z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017r., poz. 1566 ze zm.)

Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, z późn. zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275).,

Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 Nr 62, poz. 627, t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 519),

Ordynacja podatkowa, (Dz.U. 1997 Nr 137, poz. 926, t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201),

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 1966 Nr 24, poz. 151, t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201),

Część kategorii usług objętych jest opłatami od dnia wejścia w życie ustawy, ale są też takie usługi, które zostaną objęte opłatami z początkiem 2021 roku.

Ustawa Prawo o miarach Dz.U. 2001 Nr 63, poz. 636, t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 376

 

Nowe prawo wodne ciągle się zmienia. Portal TVN24 BIS podał, że podpisana w kwietniu przez prezydenta Andrzeja Dudę nowelizacja Prawa wodnego (zgodnie z którą, do spraw wszczętych i niezakończonych przed początkiem 2018 roku, a dotyczących środowiskowych uwarunkowań oraz w sprawach o ocenach oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stosowane mają być przepisy, które obowiązywały przed 1 stycznia) nie jest ostateczna i już wiadomo, że przepisy zmienią się kolejny raz. Swój projekt zmian przedstawiło właśnie Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. Zdaniem Rządowego Centrum Legislacji przedstawione propozycje są niedopracowane. Najnowszy projekt nowelizacji ustawy przygotowało już Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, które chce, żeby zmienione przepisy weszły w życie jeszcze w drugim kwartale bieżącego roku. Dokument nie został więc skierowany do konsultacji społecznych, a jedynie swoje uwagi zgłosili przedstawiciele poszczególnych ministerstw.

Poniżej przedstawiamy opracowanie przygotowane zgodnie ze stanem prawnym sprzed nowelizacji. Było ono rozsyłane mailowo do członków. Ponieważ kwestia prawa wodnego jest bardzo istotna dla branży, zaprosiliśmy przedstawiciela spółki Wody Polskie na planowaną na listopad konferencję szkółkarską. Zgłaszamy też Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi potrzebę informowania rolników o zasadach korzystania z wody. Po zakończeniu prac legislacyjnych, po raz kolejny zapewne zwrócimy się do prawników o analizę przepisów w zakresie produkcji szkółkarskiej.

Od kilkunastu miesięcy głośno jest  w mediach o projekcie nowego prawa wodnego. W lipcu 2017 roku sejm uchwalił ustawę Prawo wodne, która uchyliła dotychczas obowiązującą ustawę w całości. Nowa ustawa weszła w życie w przeważającej części w styczniu 2018 roku. Zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy nowa ustawa zachowuje co do zasady podział korzystania z wód: na powszechne korzystanie z wód, zwykłe korzystanie z wód oraz szczególne korzystanie z wód, a także wyodrębnia kategorię usług wodnych. Celem tej regulacji jest uszczegółowienie w tym obszarze transpozycji Ramowej Dyrektywy Wodnej. Wskazać trzeba, że wprowadzenie nowej regulacji mogą odczuć przedsiębiorcy, w tym rolnicy korzystający w znacznej mierze w swojej działalności z wód powierzchniowych i podziemnych  oraz odprowadzający ścieki.

Ustawa określa system zarządzania zasobami wodnymi, zasady ochrony wód przed zanieczyszczeniami oraz sposoby korzystania z wód. Również z dniem 1 stycznia 2018 r. doszło do zmian struktury organizacyjno-prawnej organów administracji publicznej właściwych w sprawach gospodarowania wodami. Powstała nowa osoba prawna – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Regionalne zarządy gospodarki wodnej zostały zlikwidowane. Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie” działać będzie  przez swoje organy: dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich, dyrektora zarządu zlewni Wód Polskich oraz dyrektora nadzoru wodnego Wód Polskich.

Począwszy od początku 2018 roku dotychczasowe kompetencje starostów i marszałków województw przeszły  na  rzecz nowych organów Wód Polskich.

Więcej informacji na  temat struktury organizacyjnej „Wód Polskich” oraz zadań tego organu można znaleźć na stronie internetowej Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie”- https://warszawa.rzgw.gov.pl/wiadomosci/aktualnosci/panstwowe-gospodarstwo-wodne-wody-polskie.

Zgodnie z założeniami ustawy każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania z publicznych śródlądowych wód powierzchniowych, morskich wód wewnętrznych oraz z wód morza terytorialnego, jeżeli przepisy ustawy nie będą stanowić inaczej. Powszechne korzystanie z wód będzie służyć do zaspokajania potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń technicznych, a także do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych oraz, na zasadach określonych w przypisach odrębnych, amatorskiego połowu ryb. Rada gminy będzie mogła wprowadzić, w drodze uchwały, powszechne korzystanie z wód powierzchniowych innych niż śródlądowe wody powierzchniowe służące zaspokajaniu wyłącznie potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego i ustalić dopuszczalny zakres tego korzystania.

Zgodnie z art. 33 ustawy właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie. Prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego. Zwykłe korzystanie z wód obejmuje:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę;

2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m3 na dobę.

Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie z wód wykraczające poza powszechne korzystanie z wód oraz zwykłe korzystanie z wód. Szczególne korzystanie z wód obejmuje m. in: odwadnianie gruntów i upraw; nawadnianie gruntów lub upraw wodami w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę; rolnicze wykorzystanie ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5 m3 na dobę; korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej; użytkowanie wód znajdujących się w stawach i rowach; wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości, z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej; przerzuty wód oraz sztuczne zasilanie wód podziemnych.

Osobną kategorią korzystania z wód są usługi wodne, które co do zasady podlegają opłacie.  Usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Katalog usług wodnych obejmuje: pobór wód podziemnych lub powierzchniowych; piętrzenie, magazynowanie lub retencjonowanie wód podziemnych i powierzchniowych oraz korzystanie z tych wód; odbiór i oczyszczanie ścieków; wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, obejmujące także wprowadzanie ścieków do urządzeń wodnych, wprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych z systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych; trwałe odwadnianie gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych, a także odprowadzanie wody pochodzącej z odwodnienia gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych oraz zakładów górniczych do wód lub do ziemi; odprowadzanie do wód lub do ziemi wód pobranych i niewykorzystanych.

Do katalogu usług wodnych odniesiono nowe regulacje dotyczące opłat, które zastąpią dotychczasowe uregulowania obowiązujące aktualnie na gruncie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.  – Prawo ochrony środowiska.

Opłaty za usługi wodne będą uiszczane m.in. za:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;

2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;

3) odprowadzanie do wód:

1. a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej,
2. b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;

Wprowadzony został również nowy system udzielania zgód wodnoprawnych. Co ważne dotychczasowe pozwolenia wodnoprawne zachowują moc prawną do czasu określonego w tym pozwoleniu, pomimo uchylenia ustawy stanowiącej podstawę ich wydania. Zgoda wodnoprawna jest udzielana przez właściwy organ Wód Polskich w formie decyzji administracyjnej, za wyjątkiem zgłoszeń wodnoprawnych. Zgody wodnoprawne obejmują:

• wydanie pozwolenia wodnoprawnego;
• przyjęcie zgłoszenia wodnoprawnego;
• wydanie oceny wodno prawnej.

Za udzielenie zgód wodnoprawnych wnosi się opłaty. Za przyjęcie zgłoszenia wodnoprawnego opłata wynosi 87 zł, a  za wydanie pozwolenia wodnoprawnego opłata wynosi 217 zł.

Na podstawie art. 389 ustawy, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane m.in. na:

• usługi wodne,
• szczególne korzystanie z wód,
• długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej,
• rekultywację wód powierzchniowych lub podziemnych,
• wprowadzanie do wód powierzchniowych substancji hamujących rozwój glonów,
• wykonanie urządzeń wodnych,
• regulację wód, zabudowę potoków górskich oraz kształtowanie nowych koryt cieków naturalnych,
• zmianę ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającą wpływ na warunki przepływu wód.

Zgodnie z art. 394 ust. 1 Ustawy zgłoszenia wodnoprawnego wymaga np.  wykonanie stawów, które nie są napełniane w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi lub roztopowymi lub wodami gruntowymi, o powierzchni nieprzekraczającej 500m2 i głębokości nieprzekraczającej 2 m od naturalnej powierzchni terenu, o zasięgu oddziaływania niewykraczającym poza granice terenu, którego zakład jest właścicielem, a także przebudowa rowu polegająca na wykonaniu przepustu lub innego przekroju zamkniętego na długości nie większej niż 10 m.

Jak zostało wspomniane powyżej za usługi wodne pobierane są opłaty. Opłata za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Opłaty stałej nie będzie się ponosić za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. Opłatę za usługi wodne za odprowadzanie do wód – wód pochodzących z odwodnienia gruntów na terenach miast będzie się ponosić wyłącznie w formie opłaty stałej.

Do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Opłaty za usługi wodne oraz opłaty podwyższone podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wysokość opłaty za usługi wodne będzie zależeć odpowiednio od ilości pobranej wody oraz od tego, czy pobrano wodę powierzchniową czy wodę podziemną, przeznaczenia wody, jej średniego niskiego przepływu (SNQ) z wielolecia obejmującego co najmniej 20 lat hydrologicznych oraz dostępnych zasobów wód podziemnych. Opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi będzie się składać z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Co ciekawe ustawa przewiduje, że podmiot korzystający z usług wodnych dokonujący poboru wód powierzchniowych lub podziemnych albo wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi w ramach usług wodnych jest obowiązany do stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranych wód. Obowiązek posiadania przyrządów pomiarowych wchodzi w życie dopiero od 2021 roku. Do tego czasu Wody Polskie będą wyposażały na ich koszt podmioty korzystające z wód w takie urządzenia. Przyrządy pomiarowe będą służyły do ustalania opłat za pobór wód.

Wysokość opłat za usługi wodne określają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.

Informacja roczna będzie zawierać także sposób obliczenia tej opłaty. Wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych będzie obliczana jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych będzie obliczana jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne będzie wnosił opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich. Jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniecha wykonania tego obowiązku, Wody Polskie określą mu wysokość opłaty stałej w drodze decyzji.

Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych będzie obliczana jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranej wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3.

Ustalanie wysokości opłat zmiennych za usługi wodne będzie się odbywać z zachowaniem następujących zasad:

1) okres rozliczeniowy będzie wynosił kwartał;

2) ustalenie ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, lub ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi nastąpi na podstawie odczytu wskazań przyrządów pomiarowych lub na podstawie danych z systemów pomiarowych;

3) będzie konieczne zapewnienie odrębnego pomiaru ilości pobieranych wód podziemnych oraz pobieranych wód powierzchniowych;

4) w przypadku pobierania wód do różnych celów lub potrzeb, będzie konieczne zapewnienie odrębnego pomiaru ilości wody pobieranej dla tych celów lub potrzeb.

Odczytu wskazań przyrządów pomiarowych będą dokonywać pracownicy Wód Polskich. Podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne będą musiały zapewnić dostęp do nieruchomości w zakresie niezbędnym do dokonania odczytu wskazań ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Odczyt wskazań pomiaru ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, będzie możliwy także przy pomocy przyrządu pomiarowego zapewniającego możliwość zdalnego odczytu wskazań przez Wody Polskie.

Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację o wysokości opłaty za usługi wodne może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością naliczonej opłaty. Reklamację składa się co do zasady do organów Wód Polskich.

W razie uznania reklamacji, Wody Polskie przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne. W razie nieuznania reklamacji, Wody Polskie ustalają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Od decyzji przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Reklamacja przysługuje raz w okresie rozliczeniowym.

Informacyjnie podać wypada, że  ustawa w  art.  274 określa górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne, które będą wynosić np.: za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranej wody w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego:

pkt 3:

1. b)  do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód:

- 0,10 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych,

- 0,05 zł za 1 m3 pobranych wód powierzchniowych,

1. c)  do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobieranej za pomocą urządzeń pompowych - 0,15 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych;

Przepisy ustawy przewidują odrębne uregulowanie opłat za usługi wodne związane z prowadzeniem chowu i hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych. Szczegółowe stawki opłat zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne z dnia 22 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502). Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 38 i 39 rozporządzenia stawki jednostkowe opłaty zmiennej wynoszą:

38) do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód:

1. a)0,068 zł za 1 m3 pobranych wód podziemnych,
2. b)0,040 zł za 1 m3 pobranych wód powierzchniowych;

39)  do celów rolniczych lub leśnych za pobór wód podziemnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, pobranych za pomocą urządzeń pompowych - 0,05 zł za 1 m3pobranych wód podziemnych”.

Ustawa nie przewiduje zwolnień z opłat za usługi wodne z tytułu poboru wód. Zwolnienie z opłat za usługi wodne będzie natomiast wprowadzane:

1) do ziemi – ścieków w celu rolniczego wykorzystania, w przypadku posiadania pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na takie ich wykorzystanie;

Ustawa przewiduje obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych, które ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Obowiązkiem poniesienia opłat podwyższonych jest także obłożone korzystanie z tych usług wodnych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym.

Wysokość opłaty podwyższonej w przypadku dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych albo na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, została ustalona w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych albo za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Opłaty podwyższone ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne. Ustalając wysokość opłat podwyższonych, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał.

Wody Polskie na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych, wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami będą ustalać ilość pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Wody Polskie określą także wysokość opłaty podwyższonej oraz przekażą tę wysokość podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat podwyższonych w formie informacji. Podmioty obowiązane do ponoszenia opłat podwyższonych będą wnosić te opłaty na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono im tę informację. W razie zaniechania wykonania tego obowiązku, Wody Polskie wymierzą wysokość opłat podwyższonych w drodze decyzji.

Wysokość opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym, została ustalona jako 10-krotność wielkości jednostkowej stawki opłaty zmiennej za usługi wodne za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych.

Wysokość tej opłaty będzie ustalana na podstawie prowadzonych przez podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne pomiarów ilości pobieranych wód, wykonywanych za pomocą przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 maja 2001 r. – Prawo o miarach. Przekroczenie ustala się jako ilość wód pobranych z przekroczeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego za poprzedni rok kalendarzowy. Jeżeli pobrana z jednego ujęcia ilość wód spowoduje przekroczenie kilku warunków pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, opłata podwyższona zostanie ustalona za przekroczenie, które powoduje najwyższy wymiar tej opłaty. W przypadkach, w których nie są prowadzone pomiary ilości pobieranych wód powierzchniowych lub wód podziemnych albo przyrządy użyte do pomiarów nie mają dowodów prawnej kontroli metrologicznej, przyjmuje się, że warunki poboru wód, określone w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym, zostały przekroczone w zakresie ilości pobranych wód. Oznacza to, że ilość wód powierzchniowych lub wód podziemnych, pobranych z przekroczeniem, ustala się, przyjmując maksymalną techniczną wydajność eksploatowanych instalacji lub urządzeń do poboru wód, pomnożoną przez ustalony szacunkowo czas ich wykorzystywania.

Omawianą opłatę podwyższoną będzie ustalał w drodze decyzji właściwy wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Opłatę podwyższoną uiszcza się także za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi z przekroczeniem warunków wprowadzania ścieków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym.

Wprowadzenie nowego systemu spowoduje z początkowym okresie wiele wątpliwości i niejasności zarówno ze strony korzystających z wód jak i organów Wód Polskich. Przepisy związane z korzystaniem z wód są skomplikowane i tylko czas może pokazać jak  ta regulacja będzie funkcjonować w praktyce i jak będą funkcjonowały organy Wód Polskich. Z pewnością dla rolnictwa istotną kwestią jest wprowadzenie  przejrzystych i prostych  zasad korzystania z wód. Dla prowadzonej działalności znaczenie ma również katalog przypadków wymagających wydawania pozwoleń wodnoprawnych, a także wysokość opłat związanych z korzystaniem z wód, które stanowić mogą znaczne koszty w prowadzonej działalności.

Do ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
(Dz. U. z 2016 r. poz. 1863 z późn. zm.) z dniem 01 stycznia 2018 r. trafiły nowe przepisy wprowadzające opłatę recyklingową, wprowadzając obowiązek pobierania przez przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, opłaty recyklingowej od nabywającego lekką torbę na zakupy z tworzywa sztucznego.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie stawki opłaty recyklingowej – opłata recyklingowa wynosi 0,20 zł za jedną sztukę lekkiej torby na zakupy z tworzywa sztucznego.

Należy zauważyć, iż powyższe przepisy dotyczą przedsiębiorców. Opłatę recyklingową pobiera przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego od nabywającego lekką torbę na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczoną do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce.

W ww. ustawie pojęcie jednostki handlu detalicznego oznacza miejsce, w którym prowadzona jest sprzedaż detaliczna towarów. Powyższe pojęcie z kolei jest stosowane w statystyce publicznej i zostało zdefiniowane przez Główny Urząd Statystyczny jako „sprzedaż detaliczna towarów - sprzedaż towarów własnych i komisowych (nowych i używanych) w punktach sprzedaży detalicznej, placówkach gastronomicznych oraz innych punktach sprzedaży (np. składy, magazyny) w ilościach wskazujących na zakup dla potrzeb indywidualnych nabywców”.

Obowiązek pobrania i odprowadzenia opłaty recyklingowej ma zastosowanie w odniesieniu do przedsiębiorców w rozumieniu art. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm., dalej „usdg”).

Działalność rolnicza, dotyczy to również tzw. rolników ryczałtowych i Vatowców, może być w zależności od okoliczności, zakwalifikowana jako działalność gospodarcza. W tej sprawie wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, stwierdzając, że rolnik indywidualny prowadzący we własnym imieniu działalność wytwórczą w zakresie upraw o wymienionych cechach działalności gospodarczej, a więc także działający bez zamiaru osiągnięcia zysku, jest przedsiębiorcą. Do kategorii tej nie należą rolnicy nieuczestniczący w obrocie gospodarczym, którzy prowadzą gospodarstwo rolne zaspakajające jedynie potrzeby własnej rodziny.

Mając na uwadze niniejszą sprawę – w przypadku, jeżeli rolnik ryczałtowy/Vatowiec dokonuje sprzedaży artykułów na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych i wydaje w związku z tym lekką torbę foliową musi pobrać opłatę recyklingową na takich samych zasadach, jak podmioty prowadzące jednostki handlu detalicznego i hurtowego, jak niżej tj.

Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, jest obowiązany pobrać opłatę recyklingową od nabywającego lekką torbę na zakupy z tworzywa sztucznego. Opłaty recyklingowej nie pobiera się natomiast od nabywającego bardzo lekką torbę na zakupy z tworzywa sztucznego. Pobrana opłata recyklingowa stanowi dochód budżetu państwa i jest wnoszona do dnia 15 marca roku następującego po roku kalendarzowym, w którym została pobrana.

Oznacza to, że w przypadku pobierania od klientów opłaty recyklingowej w 2018 r. przedsiębiorca będzie miał obowiązek przekazać do 15 marca 2019 r. całość środków pochodzących z pobranej opłaty w okresie pomiędzy 1 stycznia a 31 grudnia 2018 r. Nie zostało jeszcze wskazane konto, na które będzie przekazywana pobrana opłata – zostanie ono określone w bieżącym roku.

Wspomniana wyżej ustawa jako torby na zakupy z tworzywa sztucznego nakazuje rozumieć torby na zakupy, z uchwytami lub bez uchwytów, wykonane z tworzywa sztucznego, które są oferowane w jednostkach handlu detalicznego lub hurtowego, do których zalicza się:

1. a) lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego o grubości materiału poniżej 50 mikrometrów,
   b) bardzo lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego o grubości materiału poniżej 15 mikrometrów, które są wymagane ze względów higienicznych lub oferowane jako podstawowe opakowanie żywności luzem, gdy pomaga to w zapobieganiu marnowaniu żywności.

Przez tworzywo sztuczne rozumie się polimer w rozumieniu art. 3 pkt. 5 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 18 grudnia 2006 r. [2], do którego mogły zostać dodane dodatki lub inne substancje i który może funkcjonować jako główny strukturalny składnik toreb na zakupy.

Zgodnie z prawem, reklamówki podzielone są na 3 kategorie: te poniżej 15 mikrometrów (μm), od 15 i poniżej 50 mikrometrów oraz te o grubości 50 mikrometrów lub większej. W przypadku tych najcieńszych (poniżej 15 μm) rolnik nie musi pobierać opłaty recyklingowej za torebkę, o ile jego klienci będą do nich pakować żywność sprzedawaną luzem, np. owoce, ziemniaki, marchew itp. Jednak w przypadku roślin ozdobnych, czyli kwiatów w doniczkach czy kwiatów ciętych, rolnik sprzedający na bazarze czy giełdzie towarowej powinien już pobrać taką opłatę recyklingową w wysokości minimum 20 groszy za cienką reklamówkę.

Regulacja ta zatem wskazuje, że nową daniną są objęte torby o grubości materiału poniżej 50 mikrometrów. Jeżeli torba będzie o większej grubości, obowiązek pobrania opłaty recyklingowej nie powstanie.

Natomiast zwolnione z opłaty recyklingowej będą bardzo lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego, czyli torby na zakupy z tworzywa sztucznego o grubości materiału poniżej 15 mikrometrów, które są wymagane ze względów higienicznych lub oferowane jako podstawowe opakowanie żywności luzem, gdy pomaga to w zapobieganiu marnowaniu żywności (tzw. zrywki oferowane w sklepach m.in. do pakowania owoców).

Sprawdzenie grubości toreb leży wyłącznie w gestii przedsiębiorcy. Przedmiotowe dane można zazwyczaj uzyskać na podstawie etykiety na opakowaniach zbiorczych lub bezpośrednio u producenta folii.

Należy wskazać, iż nie ma obowiązku prowadzenia odrębnej ewidencji sprzedanych toreb - Ministerstwo Środowiska zaznaczyło to wyraźnie w poradniku nt. opłaty recyklingowej, ale jednocześnie zauważa, że taki obowiązek rejestracji pobranej opłaty ma każdy przedsiębiorca, który jest zobowiązany do posiadania kasy fiskalnej. Niemniej jednak fakt nieposiadania kasy fiskalnej nie zwalnia przedsiębiorcy lub rolnika z obowiązku pobierania opłaty recyklingowej od każdej wydanej lekkiej torby na zakupy z tworzywa sztucznego.

W takim przypadku kwotę opłaty za każdą wydaną na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych -  torbę foliową należy doliczyć do kwoty towaru i zarejestrować na kasie fiskalnej/niefiskalnej. Właściwym jest we własnym zakresie prowadzić ewidencję o sprzedanych opakowaniach. W związku z tym przedsiębiorcy, którzy nie rejestrują sprzedaży na kasie fiskalnej powinni w dotychczas prowadzonych ewidencjach sprzedaży  (elektronicznych lub papierowych) wprowadzić dodatkową pozycję sprzedanych/przekazanych toreb we własnym zakresie np. na ewidencji sprzedaży w polu uwaga. Nie ma ustawowych wymogów w tym zakresie.

Nowelizacja ponadto nie nakłada na przedsiębiorców obowiązków sprawozdawczych w związku
z pobieraniem przez nich opłaty recyklingowej. Polska będzie wykonywała swój obowiązek sprawozdawczy wobec Komisji Europejskiej w oparciu o wysokość wpływów do budżetu z tytułu pobranej opłaty recyklingowej.

Jakkolwiek rolnicy ryczałtowi nie są kontrolowani przez ww. instytucję w zakresie działalności, o tyle czym innym są zasady poboru i odprowadzania opłat recyklingowych, które są regulowane przepisami szczegółowymi. W myśl rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie stawki opłaty recyklingowej - kontrolę przestrzegania przepisów w zakresie obowiązku pobierania od klientów opłaty recyklingowej prowadzi inspekcja handlowa. W sprawach dotyczących opłaty recyklingowej stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Tym samym kontrola nie dotyczy rolników ryczałtowych jako podmiotu, lecz faktu obowiązku pobierania opłaty recyklingowej.

Należy także wspomnieć o karach za nieprzestrzeganie obowiązku pobrania i odprowadzenia opłaty recyklingowej. Zgodnie z nowelizacją - administracyjnej karze pieniężnej podlega ten, kto nie pobiera opłaty recyklingowej od nabywającego lekką torbę na zakupy z tworzywa sztucznego. Kara ta wynosi od 500 zł do 20000 zł.

Na podstawie art. 40c znowelizowanej ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi pobrana opłata recyklingowa stanowi dochód budżetu państwa i jest wnoszona do dnia 15 marca roku następującego po roku kalendarzowym, w którym została pobrana. W podatkach dochodowych z chwilą pobrania przedmiotowa opłata recyklingowa będzie zaliczana do przychodów (art. 14 ust. 2 pkt 18 ustawy PIT i art. 12 ust. 1 pkt 11 ustawy CIT). Opłata recyklingowa będzie uznawana za koszt uzyskania przychodów z chwilą jej wniesienia przez przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego. Stanowią o tym art. 22 ust. 1aa ustawy PIT oraz art. 15 ust 1aa ustawy CIT. Opłata jako koszt pojawi się zatem dopiero w momencie jej wniesienia, czyli przekazania na rachunek bankowy Ministerstwa Środowiska (najpóźniej do 15 marca następnego roku).

Warto jednak zwrócić uwagę, że przedsiębiorący (w tym rolnicy ryczałtowi/Vatowcy) zaliczą do kosztów podatkowych opłatę recyklingową w kwocie netto. Nie odliczą od przychodu kwoty VAT należnego, który będą musieli odprowadzić do budżetu państwa. Nie pozwala na to art. 23 ust. 1 pkt 43 ustawy o PIT ani art. 16 ust. 1 pkt 46 ustawy o CIT.

Według stanowiska Ministerstwa Finansów podatnik opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych będzie miał prawo pomniejszyć przychód o kwotę wpłaconej opłaty recyklingowej. Należy zwrócić uwagę, że opłata ta jako dochód budżetu państwa dla celów podatku dochodowego nie wywołuje skutków podatkowych. Stosownie bowiem do przepisów ustawy PIT stanowi ona przychód z działalności gospodarczej (art. 14 ust. 2 pkt 18), natomiast po wpłacie zaliczana jest do kosztów uzyskania przychodu (art. 22 ust. 1aa). Taka konstrukcja odnosi się również do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Z uwagi na fakt, iż konstrukcja ryczałtu nie przewiduje obniżenia przychodu o koszty uzyskania, to zachowanie neutralności rozwiązania nakazuje pozwolić na dokonanie korekty przychodów w miesiącu, w którym dokonano wpłaty opłaty recyklingowej. Korekta ta powinna być dokona zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz ust. 1e ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Przyjęcie odmiennego założenia, tj. że opodatkowaniu podlega przychód z tytułu opłaty recyklingowej bez możliwości jego korekty po przekazaniu tej opłaty do budżetu państwa, byłoby bowiem de facto „płaceniem podatku od dochodu budżetu państwa”, co stanowiłoby naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, jak i byłoby sprzeczne z wykładnią systemową przepisów prawa.

Zgodnie z art. 29a ust. 6 pkt 1 w zw. z ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towaru obejmuje także podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze (z wyjątkiem kwoty podatku). Opłata powinna zatem zostać wliczona do podstawy opodatkowania z tytułu dostawy toreb na zakupy z tworzywa sztucznego.
Ministerstwo Finansów jednoznacznie wskazało, iż opłatę za torby z tworzyw sztucznych należy wliczać do podstawy opodatkowania tym podatkiem i naliczyć podatek wg stawki podstawowej (23%). Tak wynika z komunikatu Ministerstwa Finansów z dnia 22 grudnia 2017 r.

 

Do zakazu handlu w niedziele już chyba się przyzwyczailiśmy, choć mieliśmy wątpliwości, czy zakaz ten dotyczy branży szkółkarskiej. Warto przybliżyć tę tematykę i wskazać, czy wszystkie rodzaje działalności handlowej objęte są zakazem,
i czy istnieją jakieś wyjątki. Zasadniczym pytaniem jest, czy działalność szkółkarska i inna działalność rolnicza wchodzi
w zakres ustawy, a jeśli tak, to jakie wyjątki od zakazu handlu w niedzielę przewiduje ustawodawca.

Ważną datą tutaj jest dzień 1 marca 2018 r., kiedy to weszła w życie Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz. U. 2018, nr 305) – dalej Ustawa. Ustawa ta wprowadziła zasady dotyczące ograniczenia handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych w niedziele i święta oraz w dniu 24 grudnia i w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy.

Przede wszystkim przepisy Ustawy stosuje się do przedsiębiorców w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wykonujących zarobkową działalność handlową. Pamiętać należy, że pomimo tego, że działalność rolnicza nie wymaga rejestracji w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i co do zasady nie stosuje się do rolników przepisów ustawy o swobodzie gospodarczej, to rolnicy są przedsiębiorcami. Żeby mieć status przedsiębiorcy nie jest konieczna rejestracja działalności, wystarczy, że spełnione są warunki do uznania danej działalności za działalność gospodarczą. Nie wchodząc w szczegóły, co do zasady można powiedzieć, że działalność szkółkarska lub inna działalność rolnicza, będzie działalnością gospodarczą, gdy jest wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Stąd też można powiedzieć, że Ustawa o zakazie handlu w niedzielę obejmuje co do zasady również rolników. Co ciekawe ustawodawca zdefiniował pojęcie placówki handlowej (art. 3 Ustawy), która stanowi obiekt, w którym jest prowadzony handel oraz są wykonywane czynności związane z handlem, w szczególności: sklep, stoisko, stragan, hurtownię, skład węgla, skład materiałów budowlanych, dom towarowy, dom wysyłkowy, biuro zbytu - jeżeli w takiej placówce praca jest wykonywana przez pracowników lub zatrudnionych na innej podstawie. Z powyższego wynika, że katalog miejsc uznanych przez ustawodawcę za placówkę handlową jest otwarty, zatem już wystawienie swoich produktów wraz z ceną może być uznane za np. stragan, nie mówiąc już o bardziej zorganizowanych formach handlu jak sklep. Czemu zostało to zaznaczone, otóż w myśl art.  5 Ustawy, zakaz handlu w niedziele i święta, obejmuje właśnie prowadzenie handlu w placówkach handlowych. Zakazane są handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem oraz powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem. Zakazane są również powierzanie wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych z handlem nieodpłatnie (art. 4 Ustawy).

Ograniczenia wynikające z ustawy obejmą szeroko pojęte placówki handlowe, zarówno punkty sprzedaży detalicznej, jak również hurtownie. Zakaz, o którym mowa wyżej, wydaje się, że obejmuje również szkółkarzy niezależnie od wybranej formy prowadzonej działalności. Działalność szkółkarska może być prowadzona jako jednoosobowa działalność gospodarcza, w formie spółki osobowej i kapitałowej, a także jako gospodarstwo rolne.

W art. 6 ust. 1 Ustawy wymienione są w 32 punktach przypadki, w których zakaz  handlu w niedzielę nie obowiązuje. Dla potrzeb niniejszego opracowania z uwagi na profil działania członków Związku Szkółkarzy Polskich znaczenie mają następujące przypadki wyłączające zakaz handlu, o którym mowa w Ustawie, tj.:

2) w placówkach handlowych, w których przeważająca działalność polega na handlu kwiatami. Wydaje się, że ten wyjątek nie dotyczy wyłącznie kwiaciarni, o ile przeważająca działalność przedsiębiorcy będzie polegać na handlu kwiatami. Klasyfikacją PKD, którą może obejmować ten wyjątek jest np. 46.22.Z Sprzedaż hurtowa kwiatów i roślin lub 47.76.Z - Sprzedaż detaliczna kwiatów, roślin, nasion, nawozów, żywych zwierząt domowych, karmy dla zwierząt domowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach. Niestety działalność szkółkarska posiada swoją własną klasę PKD, tj. 01.30.Z - Rozmnażanie roślin. Podklasa ta obejmuje produkcję roślinnych materiałów wegetatywnych, włączając sadzonki, odrosty i rozsady przeznaczone do bezpośredniego rozmnażania roślin lub gromadzenia szczepów roślinnych, do których zaszczepiany jest wybrany szczep, do ewentualnego obsadzania upraw.

Podklasa ta obejmuje: uprawę roślin do rozmnażania, uprawę roślin ozdobnych, włączając darń do przesadzania, uprawę roślin dla cebulek, bulw i korzeni; sadzonki i szczepy, uprawę grzybni, włączając podłoże z wsianą grzybnią, uprawę szkółkarską, z wyłączeniem szkółek leśnych. Stąd działalność większości gospodarstw szkółkarskich nie będzie obejmowała handlu kwiatami jako przeważającej działalności. Prowadzi to do wniosku, że w przeważającej  większości działalność szkółkarska podlega pod zakaz handlu w niedzielę, o ile nie znajdzie zastosowania inny wyjątek przewidziany w ustawie. Dla porządku wskazać trzeba, że przeważająca działalność, oznacza rodzaj przeważającej działalności wskazany we wniosku o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) – ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1068 oraz Dz. U. z 2017 r. poz. 60);

11) w placówkach handlowych organizowanych wyłącznie na potrzeby festynów, jarmarków i innych imprez okolicznościowych, tematycznych lub sportowo-rekreacyjnych, także gdy są one zlokalizowane w halach targowych  - w niedziele i święta podczas których szkółkarze organizują poza swoimi szkółkami imprezy i prowadzony jest handel, nie obowiązuje ich zakaz handlu.

20) w sklepach internetowych i na platformach internetowych - ustawodawca nie wprowadził żadnych innych obostrzeń, w związku z czym wyłączenie zakazu wydaje się, że można uznać za pełne, ponieważ: 1) nie ogranicza się do automatycznego rejestrowania zamówień; 2) pozwala na wykonywanie handlu oraz czynności związanych z handlem zarówno przez pracowników, jak i osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych oraz pracowników tymczasowych. Wyłączenie zakazu obejmuje zarówno: 1) handel - jako proces sprzedaży polegający na wymianie towaru lub wyrobu na środki pieniężne; jak też 2) wykonywanie czynności związanych z handlem - czyli wykonywanie w placówce handlowej czynności bezpośrednio związanych z handlem przez pracownika lub zatrudnionego, a także wykonywanie w takiej placówce przez pracownika lub zatrudnionego czynności związanych z magazynowaniem towarów lub ich inwentaryzacją.

W praktycznych wyjaśnieniach zamieszczonych w programie prawniczym LEGALIS na dzień 08.02.2018 r. (autor: Marek Rotkiewicz „Rejestracja i realizacja zamówień przez Internet w niedzielę”) autor uznał cyt:, że „za czynności związane z handlem należy uznać zarówno rejestrację zamówienia, jak też jego zapakowanie czy wysyłkę. Wątpliwości powstają odnośnie do możliwości wydania zamówionego internetowo towaru przez pracownika czy zleceniobiorcę. Co prawda nadal mówimy o działaniu sklepu internetowego, niemniej w tym przypadku powstaje bezpośredni, fizyczny kontakt pracownika lub zleceniobiorcy z klientem. Pełne przyzwolenie na takie działania uznać należałoby za zbyt szerokie traktowanie wyłączenia. Wyjątki od reguły (jaką jest zakaz wykonywania czynności związanych z procesem sprzedaży w niedziele i święta) nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Takie podejście prowadziłoby do prostego omijania zakazu handlu w te dni”. Zdaniem tego autora, do czego autorzy niniejszego artykułu przychylają się, z naruszeniem zakazu nie będziemy mieli do czynienia w razie umożliwienia odbierania towaru w zautomatyzowanych punktach odbioru, gdzie klient nie będzie obsługiwany przez osoby zatrudnione, a będzie odbierał zamówienie, np. w paczkomacie. Ponadto zgodnie ze wspólnym stanowiskiem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Państwowej Inspekcji Pracy do Ustawy, które pojawiło się w dniu 28 lutego 2018 r.  (https://www.mpips.gov.pl/prawo-pracy/handel-w-niedziele/) (dalej – Wspólne Stanowisko) „za obejście przepisów należałoby zatem uznać, przypadek w którym klient ogląda towary w sklepie tradycyjnym, a zakupu dokonuje przez Internet (np. tzw. showroom i w efekcie pozorowanie sprzedaży internetowej). Sprzedaż ze swojej istoty kończy się wydaniem towaru kupującemu, zatem należałoby dopuścić funkcjonowanie w niedziele i święta punktów odbioru osobistego towarów sprzedanych przez internet, jak również dostarczenie takich towarów klientowi przez pracownika sklepu internetowego”.

Resumując w niedziele i święta sklep internetowy może funkcjonować, przez co należy rozumieć możliwość wykonywania wszystkich czynności związanych ze sprzedażą towaru lub usługi. Najbezpieczniej byłoby jednak przyjąć, że wyłączenie zakazu nie obejmuje tych czynności, które związane są z fizycznym kontaktem z klientem.

22) w przypadku rolniczego handlu detalicznego w rozumieniu ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 149 i 60) (handel detaliczny oznacza obsługę i/lub przetwarzanie żywności i jej przechowywanie w punkcie sprzedaży lub w punkcie dostaw dla konsumenta finalnego (ostateczny konsument środka spożywczego, który nie wykorzystuje żywności w ramach działalności przedsiębiorstwa spożywczego) określenie to obejmuje terminale dystrybucyjne, działalność cateringową, stołówki zakładowe, catering instytucjonalny, restauracje i podobne działania związane z usługami żywnościowymi, sklepy, centra dystrybucji w supermarketach i hurtownie). Mając na uwadze tę definicje stwierdzić trzeba, że ten wyjątek nie ma istotnego znaczenia dla prowadzenia działalności szkółkarskiej, gdyż nie obejmuje ona, co do zasady, sprzedaży żywności (roślinnej lub zwierzęcej).

27) w placówkach handlowych, w których handel jest prowadzony przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek.  Zatem wyjątek od zakazu handlu w niedzielę, o którym mowa w tym punkcie obejmuje zasadniczo jedynie właściciela gospodarstwa będącego osobą fizyczną, który wykonuje działalność wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. Jednakże ze Wspólnego Stanowiska wynika, że „korzystanie z okazjonalnej i nieodpłatnej pomocy członków rodziny w takim przypadku nie narusza przepisów ustawy. Osoby te nie mogą jednak być pracownikami lub zatrudnionymi u takiego przedsiębiorcy i wykonywać odpłatnej pracy w inne dni tygodnia”.

Jednakże wydaje się, że jeżeli sprzedaż będzie wykonywana osobiście przez członków zespołu prowadzących w tym zakresie działalność gospodarczą, to możemy mówić o wyłączeniu podmiotowym (wspólnicy spółki cywilnej albo franczyzobiorca). Nie są bowiem wówczas pracownikami ani osobami zatrudnionymi na podstawie umów cywilnoprawnych. Takie rozumowanie jest zgodne ze Wspólnym Stanowiskiem.

Natomiast literalne brzmienie pkt 27) wskazuje,  że prowadzenie działalności w formie spółki handlowej, nie jest objęte wyjątkiem określonym w pkt 27. Co innego inne wyjątki określone w pkt 2, 11, 20 i 22, które, w ocenie autorów, obejmują działalność gospodarczą wykonywaną przez spółki handlowe i inne osoby prawne (np. spółdzielnie). Zatem nie ma przeszkód, aby spółka sprzedawała w niedzielę swoje produkty na festynach czy targach. Jednak trudno jest ocenić, jak będą podchodziły w konkretnym przypadku organy kontrolne do takiego handlu w niedzielę.  Praktyka pokaże, jak przepisy ustawy będą stosowane przez organy państwowe.

Ponadto zakaz handlu w niedzielę nie obowiązuje również na terenie rolno-spożywczych rynków hurtowych prowadzonych przez spółki prawa handlowego, których przeważająca działalność polega na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami na użytek handlu hurtowego artykułami rolno-spożywczymi (pkt 30) oraz w placówkach handlowych prowadzonych przez podmioty nabywające towary na terenie rolno-spożywczych rynków hurtowych, w zakresie czynności związanych z handlem oraz powierzania pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania tych czynności (pkt 31).

Zakaz handlu nie obowiązuje we wszystkie niedziele. Ustawodawca przewidział, że zakaz handlu nie obowiązuje także w: 1) kolejne dwie niedziele poprzedzające pierwszy dzień Bożego Narodzenia; 2) niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy; 3) ostatnią niedzielę przypadającą w styczniu, kwietniu, czerwcu i sierpniu. Natomiast może się zdarzyć,  że w w/w niedzielę przypada święto, w takiej sytuacji obowiązuje zakaz handlu z art. 5 Ustawy (art. 7 ust.1 i 2 Ustawy). Wyłączenie to obowiązuje wszystkich prowadzących działalność handlową.

Nadto zgodnie z art.  8 ust. 1 Ustawy, w dniu 24 grudnia i w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy w placówkach handlowych:

1) handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem,

2) powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem

- po godzinie 1400 są zakazane, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 6.

2. Jeżeli dzień 24 grudnia przypada w niedzielę przepis ust. 1 stosuje się.

Zakazy, o których mowa w Ustawie są wprowadzane stopniowo. W okresie od dnia 1 marca do dnia 31 grudnia 2018 r. zakaz ten nie będzie obowiązywał w pierwszą i ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego. Jeżeli zaś w pierwszą lub w ostatnią niedzielę miesiąca kalendarzowego przypada będzie święto, zakaz handlu będzie obowiązywał (art. 16 ust. 1 i 2 Ustawy). Natomiast w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2019 r. zakaz handlu nie będzie obowiązywał w ostatnią niedzielę każdego miesiąca kalendarzowego. Jeżeli zaś w ostatnią niedzielę miesiąca kalendarzowego przypada święto, zakaz handlu będzie obowiązywał (art. 17 ust. 1 i 2 Ustawy).

Sankcją za złamanie zakazu handlu oraz wykonywanie czynności związanych z handlem w niedziele lub święta a także powierzania wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu jest grzywna w wysokości od 1 000 do 100 000 zł (art.  10 ust. 1 Ustawy).  Takiej samej karze podlega, kto wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem po godzinie 14.00 w dniu 24 grudnia lub w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu (art. 10 ust. 2 Ustawy). Kara nakładana jest w trybie przepisów ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.

Także w Kodeksie karnym (nowy art. 218a) została przewidziana kara grzywny albo kara ograniczenia wolności dla tego, kto złośliwie lub uporczywie:

1) wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w niedziele i święta, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu,

2) wbrew zakazowi handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem po godzinie 1400 w dniu 24 grudnia lub w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy, powierza wykonywanie pracy w handlu lub wykonywanie czynności związanych z handlem pracownikowi lub zatrudnionemu.

Podmiotami uprawnionymi do kontroli przestrzegania przepisów dotyczących ograniczenia handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni będą inspektorzy pracy. Kontrole te mogą być przeprowadzone bez uprzedzenia o każdej porze dnia i nocy (art. 24 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy).

Z powyższego wynika, że ustawa jest restrykcyjna w zakresie działalności objętych zakazem handlu w niedzielę, a jej wyjątki nie odpowiadają potrzebom działalności rolniczej, w szczególności szkółkarskiej. Na dzień przygotowywania niniejszego tekstu trwają prace nad nowelizacją ustawy i dostosowaniu jej do specyfiki działalności rolniczej. Czas pokaże w jakim kierunku pójdą dodatkowe kategorie wyłączeń i czy będzie możliwe prowadzenie handlu np. w niedzielę przez spółki w obrocie hurtowym i detalicznym.