Szukasz:




x
Login:

Hasło:

x

ZIELEŃ TO ŻYCIE – awangarda i czerpanie z tradycji

ZIELEŃ TO ŻYCIE – awangarda i czerpanie z tradycji

Już teraz warto zaplanować uczestnictwo w 32. Międzynarodowych Targach ZIELEŃ TO ŻYCIE, które zagoszczą w Warszawie w dniach 4-6 września 2025 r., i tradycyjnie stworzą arenę niepowtarzalnych zawodowych spotkań. Silnie osadzone w ogrodniczej branży wydarzenie, idzie jednocześnie z duchem czasu – w rytm współczesnych trendów, które coraz bardziej stawiają rośliny i zieleń w centrum uwagi. Hasło tegorocznej odsłony targów, „Dołącz do zielonej awangardy!” nawiązuje do tych tendencji i podpowiada, że udział w ZtŻ to jedno z podstawowych działań, które prowadzą do celu. 

Awangarda, ale zielona!

Lejtmotyw targów, „Dołącz do zielonej awangardy!” podkreśla siłę naszej branży i wspólnych działań, których motorem jest od 34 lat Związek Szkółkarzy Polskich. Jako że słowo „awangarda” oznacza grupę osób, których przedsięwzięcia w jakiejś dziedzinie są nowatorskie, uznaliśmy że znakomicie charakteryzuje ono misję ZSzP i wynikające z niej kolejne kroki. Nasze hasło zarazem współgra z duchem czasów, współczesnymi trendami w ogrodnictwie i ochronie środowiska, stawianiem na proekologiczne rozwiązania i zrównoważony rozwój w uprawie i stosowaniu roślin, a także z pilną koniecznością rozwoju zielonego otoczenia człowieka, gdziekolwiek to możliwe.

Awangardowe było już samo powołanie w 1993 roku targów Zieleń to Życie. Związek Szkółkarzy Polskich i Agencja Promocji Zieleni jako pierwsze zajęły się na międzynarodową skalę promocją, łączeniem i wzmacnianiem rodzimego sektora ogrodniczego. Również z tego punktu widzenia ZtŻ jest w naszym kraju bezprecedensowa. Ich rosnąca rozpoznawalność w świecie została potwierdzona rekomendacją udzieloną przez AIPH, czyli Międzynarodowe Stowarzyszenie Producentów Ogrodniczych, które w 2024 r., przy okazji targów Zieleń to Życie, zorganizowało w Warszawie swój doroczny kongres, sprowadzając członków z pięciu kontynentów do stolicy RP.

Cenny program edukacyjny

Seminarium Wiedza dla Handlu i Producentów to przestrzeń praktycznej wiedzy i wymiany doświadczeń – dedykowana szkółkarzom, właścicielom centrów ogrodniczych. W tegorocznej edycji skupiamy się na tym, co faktycznie działa w zmieniającym się rynku. Krzysztof Kowalski przybliży zagadnienia biologicznej ochrony roślin, a Marzena Bartosiewicz z PSCO opowie o najnowszych trendach konsumenckich – czyli czego naprawdę oczekują klienci.

Korzystając ze współpracy i zaangażowania Ambasady Holandii jesteśmy w trakcie uzgodnień prelekcji, która pokazałaby z międzynarodowej perspektywy innowacje wdrażane w centrach ogrodniczych.

Z kolei Adrian Tomaszewski pokaże, jak sztuczna inteligencja może wspierać sprzedaż i optymalizować procesy zakupowe.

Na zakończenie, Marta Tysowecka i Katarzyna Nowacka z Greendea zdradzą, jak skutecznie rozwijać e-commerce ogrodniczy, opierając się na realnych danych, przepracowanych case studies i nietuzinkowych rozwiązaniach.

To wiedza dla tych, którzy chcą budować konkurencyjny biznes ogrodniczy – z wyczuciem rynku, technologią i dobrą współpracą.

W programie konferencji Mocno Zielone Miasto postawiliśmy na konkret: rzeczywiste zmiany, wdrożone strategie, ambitne realizacje i odważne pytania. Mamy wystąpienia, które zaciekawią urbanistów, architektów krajobrazu i projektantów przestrzeni publicznych. Tomasz Niewczas pokaże, jak idea „dzikości” może być świadomym narzędziem w kształtowaniu współczesnego parku miejskiego – to opowieść o rewitalizacji parku Fosa i Stoki Cytadeli, a także konkretne rozwiązania dotyczące ograniczenia pielęgnacji zieleni miejskiej do wprowadzenia w innych jednostkach samorządowych. Jaroslava Šmerdová przybliży koncepcję 3-30-300 – model, który coraz śmielej przenika do polityk miejskich w Europie, łącząc kwestie zdrowia, bioróżnorodności i jakości życia. Omówiona zostanie zarówno idea jak i przykłady miast europejskich, które ją wdrożyły.

Z kolei case study z Wrocławia – odbetonowanie Placu Nowy Targ – to przykład, jak można przywracać życie i mikroklimat tam, gdzie wcześniej dominował beton. Nie zabraknie też krytycznego spojrzenia: Anna Jurgielewicz-Wilkiel postawi pytania o metody działania i priorytety wykonawców i inwestorów przy poszukiwaniu i zamawianiu materiału roślinnego.

Jednym z najbardziej wyczekiwanych punktów konferencji „Mocno Zielone Miasto” będzie wystąpienie Pawła Grobelnego – projektanta przestrzeni publicznych, kuratora i wykładowcy, którego realizacje znajdują się w Paryżu, Brukseli, Szanghaju czy Budapeszcie. Jego podejście łączy europejskie standardy jakości projektowania miejskiego z wrażliwością na lokalny kontekst i użytkownika. Prelekcja poświęcona będzie strategicznemu myśleniu o przestrzeni miejskiej, z naciskiem na rolę małej architektury, mebli miejskich i detali, które – często niedostrzegane – mają ogromny wpływ na to, jak odbieramy miasto i jak z niego korzystamy. To temat ważny zarówno dla projektantów zieleni i krajobrazu, jak i dla architektów, urbanistów oraz przedstawicieli samorządów, którzy odpowiadają za funkcjonalność i estetykę przestrzeni publicznych. Paweł Grobelny pokaże, że projektowanie ławki to nie tylko design, ale decyzja o tym, jak miasto traktuje ludzi. To rzadka okazja, by spotkać projektanta, który nie tylko wymyśla, ale i wdraża konkretne rozwiązania, wpływające na wygląd i jakość życia w europejskich miastach.

Uzupełnieniem konferencji jest sobotni program „Spotkania Twórców Ogrodów” – wartościowy dla wszystkich projektujących zieleń prywatną i półpubliczną. Znajdą się tam m.in. praktyczne prezentacje o efektywnej komunikacji i współpracy między projektantem a inwestorem, biologicznej ochronie roślin, wykorzystaniu traw ozdobnych i adaptacyjnych ogrodach skalnych w dobie zmian klimatu. Uwagę przyciągnie z pewnością premiera nowej książki Katarzyny Bellingham – ogrodniczki, która jak nikt potrafi łączyć ekologię z codzienną praktyką.

Program edukacyjny tegorocznych targów wykracza daleko poza standardową konferencję, szkolenie czy warsztaty – to przestrzeń spotkania praktyki z wizją, wiedzy z pasją, lokalności z trendami globalnymi. Dla każdego, kto kształtuje zieloną przyszłość miast – to wydarzenie obowiązkowe.

ZIELEŃ TO ŻYCIE – wspólna marka i odpowiedzialność Targi ZIELEŃ TO ŻYCIE, organizowane od ponad trzech dekad przez Związek Szkółkarzy Polskich, są najważniejszym wydarzeniem promującym polskie szkółkarstwo oraz silną, rozpoznawalną marką, która łączy tradycję z innowacją. Hasło tegorocznej edycji – „Dołącz do zielonej awangardy!” – nie jest tylko hasłem promocyjnym. To wyraz uznania dla członków ZSzP, którzy od lat kształtują kierunki rozwoju branży i są jej siłą napędową. To właśnie Wy tworzycie Zieloną Awangardę – grupę liderów, którzy swoją jakością, wiedzą i odpowiedzialnością wyznaczają standardy na rynku.

  1. edycja targów to niepowtarzalna okazja do pokazania swojej oferty w otoczeniu pasjonatów i profesjonalistów – szkółkarzy, projektantów, handlowców, inwestorów, przedstawicieli samorządów i mediów. To miejsce nowych kontaktów, wartościowych rozmów i długofalowej promocji.

Dzięki aktywności i zaangażowaniu członków ZSzP marka ZIELEŃ TO ŻYCIE rozwija się także poza wrześniowym wydarzeniem – poprzez całoroczne działania promocyjne, szkoleniowe i wydawnicze, i pozostaje liderem promocji polskiej zieleni.

Bądź obecny i aktywny – współtworzysz siłę oraz kierunek rozwoju Związku Szkółkarzy Polskich i polskiego szkółkarstwa.

Ostatni moment!

Dla członków Związku Szkółkarzy Polskich zostały ostatnie miejsca w preferencyjnej strefie hali targów

Sprawdź specjalną ofertę i zgłoś udział: e-mail: ewa.luczak@zszp.pl, tel. 501 713 593

KONFERENCJA „SZKÓŁKARSTWO – ZARZĄDZAJ ZMIANĄ” 2025 – spotkanie liderów branży ogrodniczej w Bydgoszczy

KONFERENCJA „SZKÓŁKARSTWO – ZARZĄDZAJ ZMIANĄ” 2025 – spotkanie liderów branży ogrodniczej w Bydgoszczy

Już po raz piąty branża szkółkarska spotka się na wyjątkowym wydarzeniu, które łączy nowoczesną wiedzę, inspirację i praktykę. Międzynarodowa Konferencja Szkółkarska 2025 pod egidą Związku Szkółkarzy Polskich odbędzie się w dniach 25–26 listopada w Bydgoszczy, w hotelu Qubus. To dwudniowe spotkanie stanie się przestrzenią dla właścicieli szkółek, kadry zarządzającej, naukowców i dostawców technologii i techniki – wszystkich, którym zależy na rozwoju polskiego szkółkarstwa.

5 rzeczy, które zmieniły się w szkółkarstwie w ciągu ostatnich 3 lat

Polska znajduje się w czołówce europejskich producentów roślin ozdobnych – ponad 3200 gospodarstw uprawia rośliny szkółkarskie na powierzchni ponad 7000 hektarów, co plasuje nasz kraj na 4. miejscu w Europie. Równocześnie ostatnie trzy lata przyniosły dynamiczne zmiany, które przedefiniowały zasady gr y w szkółkarstwie. Pandemia, wojna w Ukrainie, inflacja, zmiany klimatyczne, wymogi zrównoważonej produkcji, problemy kadrowe, restrykcje fitosanitarne, ograniczenie środków ochrony roślin, a także rozwój technologii sprawiły, że ci, którzy chcą się rozwijać, muszą działać inaczej niż dotychczas.

Oto 5 kluczowych obszarów, w których zmiana stała się faktem – i które każdy nowoczesny szkółkarz powinien wziąć pod uwagę:

  1. Zmiana pokoleniowa w zarządzaniu i zakupach
    Nowe pokolenie właścicieli szkółek i klientów oczekuje więcej niż tylko dobrej jakości roślin.
  • Młodsi szkółkarze wprowadzają automatyzację, technologie i narzędzia zarządzania.
  • Klienci indywidualni i centra ogrodnicze szukają produktów dopasowanych do ich stylu życia, nie tylko do ogrodu.

Co to oznacza?
Musimy mówić językiem wartości, nie tylko funkcji. Komunikacja i asortyment muszą być bardziej dopasowane.

  1. Nowe normy ekologiczne i presja na zrównoważoną produkcję
    Beztorfowe podłoża, ograniczenia stosowania środków ochrony roślin, większe oczekiwania klientów i partnerów co do „zielonego śladu”.
  • Duzi odbiorcy oczekują certyfikatów i transparentności.
  • Nowe rozwiązania dotyczące środków produkcji: podłoży, nawozów, odzysku wody stają się koniecznością, a nie wyborem.

Co to oznacza?
Zrównoważenie to nie moda – to nowy standard. Warto wiedzieć, co już działa u innych.

  1. Automatyzacja i cyfryzacja w produkcji i sprzedaży
    Drony, czujniki wilgotności, automatyczne systemy nawadniania – to już codzienność w niektórych szkółkach.
  • AI wspiera planowanie produkcji i logistykę.
  • Cyfrowe platformy sprzedaży zyskują na znaczeniu – od B2B po bezpośredni kontakt z klientem.

Co to oznacza?
Technologia przestaje być luksusem. To sposób na efektywność, oszczędność i lepszą jakość.

  1. Nowe oczekiwania klientów końcowych
    Konsument szuka nie tylko rośliny, ale rozwiązania.
  • Rośliny muszą być odporne, łatwe w pielęgnacji, „smart”.
  • Trend na ogród użytkowy, lokalność, rośliny dla zapylaczy, przystosowane do zmian klimatu.

Co to oznacza? 
Musimy przemyśleć nasz asortyment – nie tylko to, co produkujemy, ale jak to komunikujemy.

  1. Zmiana w strukturze kosztów i dostępności pracowników
    Koszty energii, transportu i pracy wzrosły drastycznie. Wiele szkółek boryka się z brakiem rąk do pracy.
  • Presja na optymalizację procesów.
  • Większe znaczenie ma dobór formy uprawy, lokalizacji i partnerów.

Co to oznacza? 
Zarządzanie szkółką wymaga dziś podejścia strategicznego, nie tylko produkcyjnego.

Program – wiedza i praktyka

Czy powyższe zmiany stanowią zagrożenie czy szansę, to w dużej mierze zależy od każdego szkółkarza. Podczas konferencji otwarcie o tym porozmawiamy. Program, nad którym jeszcze pracujemy, podzielony został na trzy bloki tematyczne:

  • Blok produkcyjny – skoncentrowany na zrównoważonej produkcji, innowacyjnych podłożach, ochronie biologicznej oraz wykorzystaniu sztucznej inteligencji w optymalizacji upraw.
  • Blok asortymentowy – poświęcony nowościom roślinnym, trendom gatunkowym i projektowaniu ekosystemowemu.
  • Blok sprzedażowo-marketingowy – skupiający się na efektywnym wykorzystaniu internetu, komunikacji z klientem, ESG i budowaniu marki szkółki w cyfrowym świecie.

Na szczególną uwagę zasługuje również część poświęcona umiejętnościom miękkim, w której wystąpi Mateusz Kusznierewicz – mistrz świata, olimpijczyk, a dziś mentor i lider, który opowie o roli przywództwa i jak jego doświadczenie można zastosować w zarządzaniu zespołem i firmą. To wystąpienie z pewnością zainspiruje nie tylko przedsiębiorców, ale każdego, kto chce skutecznie i z pasją przewodzić innym.

Uczestnicy otrzymają komplet materiałów konferencyjnych w formie elektronicznej wraz danymi, linkami, zestawieniami i grafikami, a także informacje o sponsorach i wystawcach obecnych w Galerii Dostawców wspierających przedsięwzięcie Związku.

Networking, inspiracja, kontakty Nieodłączną częścią konferencji jest uroczysta kolacja, stanowiąca doskonałą okazję do nawiązania nowych kontaktów i rozmów w mniej formalnej atmosferze. W foyer hotelu funkcjonować będzie również Galeria Dostawców, prezentująca nowoczesne technologie i rozwiązania dla szkółkarzy – tylko dla partnerów i sponsorów konferencji.

Drugi dzień wydarzenia to wizyta studyjna w szkółce Vitroflora, gdzie uczestnicy zobaczą, jak w praktyce funkcjonują omawiane podczas wykładów technologie i rozwiązania.

Rezerwuj z wyprzedzeniem – komfort i spokój gwarantowane

Rejestracja już otwarta! Im szybciej się zgłosisz, tym większa jest szansa na zakwaterowanie w hotelu konferencyjnym. Dla członków Związku Szkółkarzy Polskich przewidziana jest specjalna cena uczestnictwa – 798 zł netto (cena standardowa – 980 zł netto), przy czym różnicę między tymi stawkami decyzją Zarządu Związku Szkółkarzy Polskich pokryje stowarzyszenie.

Obecne stawki promujące wczesne zgłaszanie obowiązują do 15 października 2025 r., po tym terminie ceny zwiększą się o 300 zł netto. Koszt udziału w konferencji nie obejmuje noclegu i udziału w uroczystej kolacji.

Szczegóły programu oraz formularz zgłoszeniowy dostępne są na stronie: www.konferencjeszkolkarskie.pl

Otwieramy przyjmowanie zgłoszeń do KONKURSU ROŚLINNYCH NOWOŚCI 2025

Otwieramy przyjmowanie zgłoszeń do KONKURSU ROŚLINNYCH NOWOŚCI 2025

Macie Państwo wyjątkową odmianę rośliny, którą chcecie wypromować? Wprowadzacie na rynek nowości, która zasługują na uznanie? Zgłoście je do Konkursu Roślinnych Nowości 2025, organizowanego przez Związek Szkółkarzy Polskich w ramach targów ZIELEŃ TO ŻYCIE i wykorzystajcie potężny potencjał marketingowy, jaki daje udział w tym prestiżowym wydarzeniu!

Dlaczego warto zgłosić roślinę do konkursu?

Udział w konkursie daje przede wszystkim szeroką promocję i przekłada się na zwiększenie sprzedaży! Zeszłoroczni laureaci – miskant chiński ‘Lady in Red’ ze szkółki Słowińskich oraz dereń kousa FLOWER TOWER ze szkółki Zymon – to najbardziej poszukiwane i pożądane nowości sezonu 2025/2026!

Zdjęcia zwycięzców konkursu trafiają na okładkę „Katalogu Szkółek Związku Szkółkarzy Polskich” – najważniejszego wydawnictwa promującego polskie szkółkarstwo w kraju i za granicą. Zgłoszone do konkursu rośliny są szeroko promowane w europejskich mediach branżowych, katalogach, serwisach internetowych oraz mediach społecznościowych.

Gwarantowany wzrost rozpoznawalności

Rośliny nagrodzone w konkursie stają się obiektem ogromnego zainteresowania klientów i projektantów zieleni – potwierdzają to szkółkarze biorący udział w wydarzeniu w poprzednich latach.

Zdobycie nagrody w konkursie otwiera drzwi do nowych rynków zbytu i buduje pozycję lidera wśród producentów materiału szkółkarskiego.

Prestiż i potwierdzenie jakości

Oceną zgłoszonych nowości zajmuje się niezależna Komisja Konkursowa złożona z ekspertów – to nie tylko promocja, ale również prestiżowe potwierdzenie wyjątkowości Państwa odmiany.

Możecie Państwo promować swoje rośliny z wykorzystaniem logo Konkursu Roślinnych Nowości, co wzmacnia wiarygodność i atrakcyjność oferty.

Kto może zgłosić roślinę?

Do udziału w konkursie zapraszamy:

  • szkółki wprowadzające na rynek nowe odmiany roślin ozdobnych,
  • twórców i pasjonatów uzyskujących przełomowe osiągnięcia w hodowli i selekcji odmian drzew, krzewów, pnączy i bylin,
  • podmioty zarządzające wyłącznym prawem hodowcy do odmiany.

Gdzie i kiedy?

Zgłoszenia do konkursu przyjmujemy do 30 czerwca 2025 roku.

W tym nieprzekraczalnym terminie należy dopełnić wszelkich formalności - dokonać opłaty rejestracyjnej, przesłać zdjęcia roślin oraz formularz zgłoszeniowy. Konkurs zostanie rozstrzygnięty 4 września b.r. podczas uroczystości inauguracji międzynarodowych targów ZIELEŃ TO ŻYCIE w Warszawie. Wszystkie szczegóły i formularz zgłoszeniowy dostępne są na stronie:

www.zszp.pl/rosliny/konkurs-roslin-nowosci

Zgłoś swoją roślinę już dziś i pozwól jej zabłysnąć na europejskiej scenie ogrodniczej!

 

Kokornak wielkolistny

Aristolochia macrophylla
Kokornak wielkolistny

Kokornak wielkolistny to egzotycznie wyglądające pnącze sprowadzone do Europy z Ameryki Północnej w drugiej połowie XIX wieku. Do Polski roślina po raz pierwszy trafiła w 1808 roku powiększając kolekcję krakowskiego Ogrodu Botanicznego. Kokornak został szybko doceniony jako dekoracyjne pnącze, wykorzystywane do obsadzania altan i pergoli, zwłaszcza tych usytuowanych w miejscach cienistych. A jest to roślina rzeczywiście niezwykle ciekawa nie tylko ze względu na okazałe liście, ale też na osobliwe kwiaty, przypominające swoim kształtem fajkę, dlatego Anglicy nazywają je „pipe vine” (fajkowym pnączem).

Pędy kokornaku wielkolistnego owijają się prawoskrętnie wokół napotkanych podpór. Młode pędy są jasnozielone, starsze szarozielone, przyrastają rocznie o 1-2 m. Na pędach już wczesną wiosną rozwijają się duże, sercowate liście, od góry jasnozielone, spodem sinozielone, nagie. Blaszki liściowe mogą mieć do 30 cm średnicy, są osadzone na długich ogonkach liściowych. Kokornak wielkolistny zakwita na przełomie maja i czerwca. Kwiat wielkości 2-4 cm jest zbudowany z fajkowato wygiętej rurki, zawieszonej na długiej szypułce, zakończonej brązowym, cętkowanym kołnierzem i żółtopomarańczową gardzielą. Zwabione słodkim nektarem owady dostają się do środka rurkowatego kwiatu przez otwór gardzieli, gdzie są na pewien czas uwięzione. Po dokładnym spenetrowaniu kwiatu od środka owady są w końcu uwalniane, ale niosą na sobie ładunek – ziarna pyłku, które posłużą do zapylenia kolejnego kwiatu przy okazji następnej wizyty. Kwiaty są ukryte pod liśćmi, dlatego od zewnątrz są trudno zauważalne. Jeśli jednak pnącze porasta poziome belki pergoli lub łukowatą konstrukcję, wystarczy wejść pod nią i spojrzeć do góry – wówczas można łatwo zaobserwować zwisające na szypułkach kwiaty. We wrześniu dojrzewają niemniej ciekawe owoce, przypominające zielone, żebrowane ogórki. Po dojrzeniu brązowieją i rozpadają się, uwalniając nasiona.

Kokornak wielkolistny najlepiej rośnie w półcieniu i cieniu, na glebach żyznych, wilgotnych, ale niezbyt ciężkich. Preferuje gleby wapienne, stanowiska zaciszne, najlepiej od strony północnej. Sadzony od strony południowej jest bardziej narażony na ataki przędziorków, zwłaszcza w lata upalne i suche. Jeśli pnącze zbytnio się rozrośnie można je śmiało skracać. Nawet po silnym przycięciu dobrze regeneruje się. W czasie upałów i suszy wymaga podlewania. Jest w pełni mrozoodporny.

Kokornak wielkolistny doskonale nadaje się do sadzenia przy pergolach, altanach, słupach, kolumnach oraz podporach przymocowanych do ścian budynków. Duże, nakładające się dachówkowato liście tworzą gęste, zielone ściany i szczelnie zasłaniają powierzchnie, na które wspina się pnącze.

Azalia japońska ‘Kermesina Rosea’

Rhododendron ‘Kermesina Rosea’
Azalia japońska
'Kermesina Rosea'

Azalie japońskie to niewielkie krzewy o liściach zawsze zielonych, nazywane tak ze względu na kraj pochodzenia - Japonię. W środowisku naturalnym rośliny te występują w lasach, górach i na terenach otwartych wysp: Honsiu, Kiusiu, Sikoku i Hokkaido. Pierwsze wzmianki o hodowli azalii japońskich sięgają ósmego wieku. Krzewy uprawiano zarówno ze względów na ich wspaniałe walory zdobnicze oraz właściwości lecznicze. Pierwsze rośliny sprowadzono do Europy w 1823 roku.  Dzięki bogatej różnorodności i kolorystyce kwiatów, od żółtych, przez pomarańczowe do czerwonych, rośliny te wykorzystywano do uzyskiwania nowych mieszańców i odmian. Obecnie na świecie istnieją tysiące kultywarów, a ich systematyka jest niesłychanie zawiła, dlatego określenie azali japońskich nabrało szerszego znaczenie i obejmuje już nie tylko gatunek, ale również mieszańce międzygatunkowe.

‘Kermesina Rosea’ znana też pod nazwą ‘Kermesinum Rosé to jedna z najpiękniejszych i najbardziej popularnych, zimozielonych odmian azali japońskiej, uzyskana w 1972 roku w miejscowości Hankhausen przez szkółkarza Augusta Wemkena, jako mutacja na odmianie ‘Kermesina’. Swoją popularność zawdzięcza wysokiej odporności mrozowej, kompaktowym rozmiarom i atrakcyjnej aranżacji gałązek. Karłowe, wolno rosnące krzewy charakteryzują się poduchowatym, spłaszczonym pokrojem i piętrowym ułożeniem pędów, tworzących wrażenie naturalnego bonsai. Rośliny osiągają 0,5-0,8 m wysokości i około 1 m szerokości. Na licznych pędach tworzą się 2 rodzaje liści: wiosenne, rozmieszczone na całej długości młodych przyrostów oraz letnie, skupione na wierzchołkach pędów wokół pąków kwiatowych, nieco mniejsze i grubsze od wiosennych. Blaszki liściowe są ciemnozielone, pokryte gęsto włoskami. W okresie zimy liście utrzymuje się na krzewie przybierając lekko winny odcień. Krzewy zakwitają obficie w drugiej połowie maja. Dwubarwne, biało-różowe kwiaty mają od 2,5 do 3,5 cm średnicy.

Podobnie jak inne roślin z rodziny wrzosowatych azalie japońskie wymagają gleb kwaśnych, o odczynie pH w granicach 4 - 5,5. Krzewy preferują gleby żyzne, stale umiarkowanie wilgotne, ale przepuszczalne, bogate w próchnicę.  Rośliny najlepiej sadzić w lekkim półcieniu, po uprzednim, starannym przygotowaniu miejsca sadzenia. Ponieważ system korzeniowy roślin wrzosowatych jest płytki i złożony z licznych, bardzo drobnych korzeni, dół pod różaneczniki i azalie nie musi być głęboki, ale odpowiednio szeroki. Jeśli podłoże ma nieodpowiedni odczyn, przed sadzeniem należy wymieszać je z kwaśnym torfem z dodatkiem przekompostowanej kory sosnowej. Azalie japońskie sadzone na stanowiskach słonecznych wymagają częstszego podlewania i zabezpieczenia przed wysychaniem, także w okresie zimy, zwłaszcza we wschodnich rejonach kraju. Do okrywania można wykorzystać stroisz lub białą agrowłókninę. Ściółkowanie podłoża przekompostowaną korą sosnową zabezpiecza korzeniowy przed przemarzaniem, skutecznie ogranicza wysychanie podłoża, hamuje rozwój chwastów i sprzyja utrzymaniu kwaśnego pH.

Azalie japońskie doskonale sprawdzają się w niewielkich ogrodach przydomowych, na skalniakach, wrzosowiskach oraz ogrodach japońskich. Nadają się również do uprawy w pojemnikach. Bardzo dobrze komponują się na rabatach z wolno rosnącymi krzewami iglastymi.

REGULAMIN KONKURSU ROŚLINNYCH NOWOŚCI 2025

REGULAMIN KONKURSU ROŚLINNYCH NOWOŚCI 2025

Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE

1. ORGANIZATOR I PRZEDMIOT KONKURSU

1.1. Organizatorami Konkursu są Związek Szkółkarzy Polskich oraz Agencja Promocji Zieleni sp. z o.o. mające siedzibę przy Al. Jana Pawła II 80 lok 71, 00-175 Warszawa, zwani dalej Organizatorami.

1.2. Celem Konkursu jest promocja nowości roślinnych.

1.3. Przedmiotem Konkursu są rośliny wieloletnie: drzewa, krzewy, pnącza, krzewinki oraz byliny ze stref klimatycznych USDA 1-7b spełniające kryterium nowości. Za nowości uważa się nowe taksony, które zostały po raz pierwszy wprowadzone do produkcji w Polsce od niedawna, nie dłużej jednak niż od 5 lat. W ramach jednego zgłoszenia można zgłosić jeden kultywar. W przypadku chęci zgłoszenia większej liczby nowości lub serii kultywarów każdy z nich wymaga osobnego zgłoszenia.

1.4. Wygląd roślin zgłaszanych do Konkursu nie może być modyfikowany za pomocą środków chemicznych.

1.5. Przedmiotem Konkursu nie mogą być rośliny zgłaszane w poprzednich edycjach Konkursu Roślinnych Nowości, których wykaz znajduje się na stronie internetowej Związku Szkółkarzy Polskich.

2. ZASADY ZGŁASZANIA DO KONKURSU

2.1. Roślinę do Konkursu może zgłosić każdy jej producent, hodowca lub w przypadku roślin licencjonowanych posiadacz licencji.

2.2. Zgłaszający może zgłosić nowości nie swojego autorstwa.

2.3. Zgłaszane rośliny powinny być dostępne w sprzedaży w bieżącym roku. Zgłaszający nie będący wystawcami Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE są zobowiązani podać w karcie zgłoszeniowej adres punktu sprzedaży, w którym zgłaszane nowości są oferowane.

2.4. Zgłoszenie roślin do Konkursu następuje na podstawie:

2.4.1. internetowej karty zgłoszeniowej, udostępnionej na stronie internetowej www.zszp.pl, zawierającej: imię i nazwisko lub nazwę podmiotu zgłaszającego nowość, informację o pochodzeniu (hodowcy) nowości wraz z opisem cech charakterystycznych wyróżniających roślinę oraz udzieleniem niezbędnych zgód na gromadzenie, przetwarzanie i upublicznianie danych osobowych niezbędnych do przeprowadzenia konkursu i promocji zgłaszanych nowości roślinnych.

2.4.2. przesłania na adres zszp@zszp.pl co najmniej 3 zdjęć cyfrowych wysokiej jakości (minimalny rozmiar przesłanych plików zdjęć: 10 x 15 cm, 300 dpi), spośród których przynajmniej jedno przedstawia sylwetkę całej rośliny, a inne charakterystyczne cechy zgłaszanej nowości. Zdjęcia roślin nie mogą zawierać żadnych oznaczeń, logotypów, napisów. Zgłaszający oświadcza, że przysługują mu autorskie prawa majątkowe lub licencje do dysponowania przesłanymi zdjęciami oraz że z chwilą przesłania zgłoszenia udziela Organizatorom niewyłącznej licencji na korzystanie z przesłanych zdjęć, wraz z prawem do udzielania sublicencji, na następujących polach eksploatacji:

a) wprowadzanie zdjęć do pamięci komputera i podobnych urządzeń,

b) utrwalanie i zwielokrotnianie zdjęć dowolną techniką w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową,

c) wprowadzanie zdjęć do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy zdjęć,

d) zamieszczanie zdjęć w publikacjach książkowych, katalogach, gazetach, czasopismach, materiałach promocyjnych takich jak ulotki, broszury, plakaty itp., niezależnie od tego, czy mają one formę tradycyjną (drukowaną), czy też elektroniczną,

e) zamieszczanie zdjęć w sieci Internet, w szczególności poprzez zamieszczanie ich w katalogach, bazach danych publikowanych na stronach internetowych Organizatorów oraz w elektronicznych wydaniach publikacji, o których mowa w punkcie 2.4.2 d) umieszczanych na stronach internetowych.

Zgłaszający zezwala na wykonywanie przez Organizatorów utworów zależnych powstałych na podstawie zdjęcia, upoważnia Organizatorów do udzielania zezwoleń na wykonywanie utworów zależnych przez osoby trzecie oraz upoważnia Organizatorów do korzystania i rozporządzania opracowaniami zdjęć. Zgłaszający zwalnia Organizatorów z obowiązku oznaczania zdjęcia nazwiskiem lub pseudonimem twórcy. Zgłaszający wyraża zgodę na wprowadzenie zmian i przeróbek do zdjęć, które będą niezbędne do korzystania z nich w zakresie pól eksploatacji określonych w niniejszym paragrafie. Zezwolenia i licencja, o których mowa w niniejszym paragrafie udzielane są bez ograniczeń terytorialnych i czasowych oraz bez prawa do ich odwołania i wypowiedzenia udzielonej licencji. Zgłaszający ponosi wobec Organizatorów pełną odpowiedzialność z tytułu wszelkich roszczeń osób trzecich wynikających z faktu korzystania przez Organizatorów z dostarczonych przez Zgłaszającego zdjęć.

2.4.3. dokonania opłaty rejestracyjnej, o której mowa w punkcie 5.

2.5. Czynności związane ze zgłoszeniem roślin do konkursu opisane w punkcie 2.4 należy dokonać w terminie do 30 czerwca 2025 r. do godziny 23:59.

2.6. Zgłoszenia przesłane po terminie, niekompletne (także bez przesłania wymaganej liczby zdjęć) oraz nieopłacone w terminie określonym w punkcie 2.5 lub niespełniające kryteriów wymienionych w p. 2.4 nie będą zakwalifikowane do Konkursu.

2.7. W przypadku zgłoszenia tej samej rośliny przez więcej niż jednego zgłaszającego pierwszeństwo w zaprezentowaniu mają zgłaszający w następującej kolejności:

  • wystawca Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE,
  • hodowca odmiany lub właściciel praw do odmiany,
  • zgłaszający, którego zgłoszenie jako pierwsze wpłynęło do organizatora.

3. WERYFIKACJA ZGŁOSZEŃ, OCENA I PRZYZNANIE NAGRÓD

3.1. Lista zgłoszonych roślin podlega weryfikacji pod kątem zgodności zgłoszeń z regulaminem przez komisję powołaną przez zarząd Związku Szkółkarzy Polskich. Komisja sporządza listę roślin zakwalifikowanych do konkursu i publikuje ją na stronach internetowych Związku Szkółkarzy Polskich, Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE.

3.2. Zgłoszone do Konkursu rośliny ocenia jury złożone z osób zaproszonych przez zarząd Związku Szkółkarzy Polskich, w tym:

  • zagranicznego i/lub krajowego eksperta z zakresu odmianoznawstwa roślin;
  • przedstawiciela Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego;
  • przedstawiciela branżowych mediów ogrodniczych;
  • przedstawicieli stowarzyszeń branżowych zaproszonych przez zarząd Związku Szkółkarzy Polskich;
  • przedstawiciela ogrodów botanicznych;
  • przedstawiciela zarządu Związku Szkółkarzy Polskich, nieuczestniczącego w Konkursie, który jest jednocześnie przewodniczącym jury.

3.3. Członkowie jury ocenią zakwalifikowane do konkursu rośliny w dniu 3 września 2025 r., uwzględniając m. in.: innowacyjność zgłaszanych odmian, cechy wyróżniające nowości, walory dekoracyjne i użytkowe oraz jakość prezentowanego materiału szkółkarskiego.

3.4. Jury może przyznać statuetki: złotą, srebrną, brązową oraz wyróżnienia.

3.5. Decyzja jury jest ostateczna, nieodwołalna i nie podlega żadnym konsekwencjom prawnym.
Wyniki Konkursu zostaną podane do publicznej wiadomości w dniu 4 września 2025 r. podczas ceremonii otwarcia targów, zostaną też opublikowane na stronach internetowych Związku Szkółkarzy Polskich oraz Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE.

4. PROMOCJA ZGŁOSZONYCH I NAGRODZONYCH ROŚLIN

4.1. Zgłoszone rośliny będą eksponowane na stoisku konkursowym na terenie Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE 2025. W ramach promocji zgłoszonych do konkursu roślin swojego laureata wybiorą także przedstawiciele mediów branżowych, w ramach głosowania mailowego, oraz ogrodnicy i miłośnicy roślin, w ramach plebiscytu zorganizowanego na Facebooku i/lub Instagramie.

4.2. Informacja o zgłoszonych do Konkursu roślinach zostanie opublikowana na stronach internetowych Związku Szkółkarzy Polskich oraz Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE 2025, w Informatorze Targowym, w postach na Facebooku i Instagramie na profilach Organizatorów.

4.3. Informacja o nagrodzonych i wyróżnionych roślinach zostanie przekazana branżowym wydawnictwom ogrodniczym w Polsce oraz czołowym mediom zagranicznym. Wiadomości o laureatach Konkursu zostaną także udostępnione mediom poradnikowym, lifestylowym oraz blogerom zajmującym się tematyką ogrodniczą. Portrety i opisy laureatów zostaną także opublikowane w Katalogu Szkółek Związku Szkółkarzy Polskich 2026, a zdjęcie rośliny nagrodzonej złotą statuetką ukaże się na okładce katalogu.

5. OPŁATY I SZCZEGÓŁY ORGANIZACYJNE

5.1. Do dnia 30 czerwca 2025 r. zgłaszający jest zobowiązany wpłacić na konto Agencji Promocji Zieleni o numerze:
62 1240 2063 1111 0010 0121 1859 opłatę rejestracyjną od każdej zgłoszonej odmiany w wysokości:

  • 850,00 zł brutto – w przypadku, gdy zgłaszający jest uczestnikiem Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE 2025,
  • 1100,00 zł brutto – w przypadku, gdy zgłaszający jest członkiem Związku Szkółkarzy Polskich, ale nie jest uczestnikiem Międzynarodowych Targów Roślin, Technologii Ogrodniczej i Architektury Krajobrazu ZIELEŃ TO ŻYCIE 2025,
  • 1500,00 zł brutto – w przypadku pozostałych zgłaszających.

5.2. Zwrot opłaty rejestracyjnej jest dokonywany w przypadku niezakwalifikowania rośliny przez komisję weryfikującą zgodność zgłoszeń z niniejszym regulaminem, o której mowa w punkcie 3.1 regulaminu, lub odwołania konkursu na podstawie punktu 5.6. W przypadku rezygnacji zgłaszającego z udziału w Konkursie po zakwalifikowaniu roślin przez komisję, zwrot opłaty rejestracyjnej nie przysługuje.

5.3. Zgłoszone rośliny należy dostarczyć jeden dzień przed rozpoczęciem targów, tj. w środę 3 września 2025 r., do godziny 12:00, do biura organizatora targów na terenie wystawy (Warszawskie Centrum EXPO XXI, ul. Prądzyńskiego 12/14, Warszawa) w liczbie od 1 do 10 sztuk, w zależności od wielkości roślin. Ze względu na wysokość hali zaleca się, aby zgłaszane rośliny miały nie więcej niż 3,5 m wysokości.

5.4. Organizator zastrzega prawo odmowy umieszczenia wraz z eksponowanymi roślinami wszelkiego rodzaju materiałów reklamowych lub promocyjnych zgłaszającego.

5.5. Zgłoszone rośliny są eksponowane na specjalnym stoisku konkursowym na terenie targów. Zgłaszający mogą odbierać rośliny 6 września 2025 r. po godzinie 14:00.

5.6. Organizatorzy zastrzegają sobie prawo odwołania Konkursu w przypadku, gdy liczba zakwalifikowanych nowości nie przekroczy 15.

Konkurs Roślinnych Nowości 2025 - ruszyły zgłoszenia!

Otwieramy przyjmowanie zgłoszeń do Konkursu Roślinnych Nowości 2025

Masz wyjątkową odmianę rośliny, którą chcesz wypromować? Wprowadzasz na rynek nowość, która zasługuje na uznanie? Zgłoś ją do Konkursu Roślinnych Nowości 2025, organizowanego przez Związek Szkółkarzy Polskich w ramach Międzynarodowych Targów "Zieleń to życie" i wykorzystaj potężny potencjał marketingowy, jaki daje udział w tym prestiżowym wydarzeniu!

Dlaczego warto zgłosić roślinę do konkursu?

Udział w konkursie daje skuteczną promocję Twojej nowości i przekłada się na zwiększenie sprzedaży!

Zwycięska roślina trafi na okładkę „Katalogu Szkółek 2026” – najważniejszego wydawnictwa promującego polskie szkółkarstwo w kraju i za granicą.

Laureaci i wyróżnieni uczestnicy konkursu są szeroko promowani w europejskich mediach branżowych, katalogach, serwisach internetowych oraz mediach społecznościowych.

Gwarantowany wzrost rozpoznawalności

Rośliny nagrodzone w konkursie stają się obiektem ogromnego zainteresowania klientów i projektantów zieleni – potwierdzają to szkółkarze biorący udział w wydarzeniu w poprzednich latach. Zeszłoroczni laureaci – zdobywcy głównej nagrody – to najbardziej poszukiwane i pożądane nowości sezonu 2025/2026!

Zdobycie nagrody w Konkursie otwiera drzwi do nowych rynków zbytu i buduje pozycję lidera wśród producentów materiału szkółkarskiego.

Prestiż i potwierdzenie jakości

Oceną zgłoszonych nowości zajmuje się niezależna Komisja Konkursowa złożona z ekspertów – to nie tylko promocja, ale również prestiżowe potwierdzenie wyjątkowości Twojej odmiany. Możesz promować swoją roślinę z wykorzystaniem logo Konkursu Roślinnych Nowości, co wzmacnia wiarygodność i atrakcyjność oferty.

Kto może zgłosić roślinę?

Do udziału w konkursie zapraszamy:

✅ szkółki wprowadzające na rynek nowe odmiany roślin ozdobnych,

✅ twórców i pasjonatów uzyskujących przełomowe osiągnięcia w hodowli i selekcji odmian drzew, krzewów, pnączy i bylin

✅ podmioty zarządzające wyłącznym prawem do odmiany

Gdzie i kiedy?

Zgłoszenia do konkursu przyjmujemy do 30 czerwca 2025 roku. Konkurs rozstrzygnięty zostanie podczas Międzynarodowych Targów „Zieleń to Życie” 2025 w Warszawie.

Wszystkie szczegóły dostępne są w Regulaminie Konkursu Roślinnych Nowości 2025 pod linkiem:

https://zszp.pl/wp-content/uploads/2025/05/REGULAMIN-KRN-2025.pdf

Zgłoszenia można dokonać wypełniając Internetową Kartę Zgłoszeniową Konkursu 2025 pod linkiem:

https://forms.gle/iiBrAgfD87CeYh8A6

Wyróżnij się na rynku i przyciągnij uwagę odbiorców!

Nie przegap szansy na silne wypromowanie swojej nowości roślinnej. Konkurs Roślinnych Nowości to nie tylko prestiż – to narzędzie, które realnie zwiększa sprzedaż i rozpoznawalność Twojej szkółki.

Zgłoś swoją roślinę już dziś i pozwól jej zabłysnąć na europejskiej scenie ogrodniczej!

Zgłoś swoją roślinę już dziś i pozwól jej zabłysnąć na europejskiej scenie ogrodniczej!

 

Organizatorzy:

CO NAS CZEKA W PRZYSZŁOŚCI

Autor: Piotr Banaszczak
Związek Szkółkarzy Polskich

Na naszych oczach dokonują się ogromne, bezprecedensowe zmiany klimatyczne. Robi się coraz cieplej i bardziej sucho, co nas cieszy szczególnie zimą i jesienią. Latem przy upałach ponad 35°C bywa już gorzej. Tymczasem to, co nam sprawia przyjemność, ewentualnie co najwyżej lekki dyskomfort, dla drzew staje się życiem na krawędzi. Szczególnie dla tych rosnących w miastach, gdzie brak wody, upał, zanieczyszczenia, choroby i szkodniki są znacznie bardziej dokuczliwe niż poza nimi. A wszystko wskazuje, że będzie coraz gorzej. Jak sobie z tym poradzą nasze drzewa? A co, jeśli sobie nie poradzą? Czy mamy plan B?

Cieplej, ale nie dla każdego

W ogrodnictwie powszechnie wykorzystujemy strefy USDA do ustalania mrozoodporności drzew i krzewów. Według dotychczasowej mapy zdecydowana większość kraju leży w strefie 6. Ostatnia publikacja w Mitteilungen der Deutschen Dendrologischen Gesellschaft zliczająca średnie temperatury z lat 1991-2020 znacznie przesuwa te granice i obecnie niemal połowa kraju leży już w strefie 7. Ocieplenie klimatu otwiera już teraz ogromne możliwości dla nowych, ciepłolubnych krzewów ozdobnych. To w zasadzie temat na osobny artykuł. Należy jednakże zwrócić uwagę, że niektóre gatunki wcześniej uważane za niedostatecznie odporne na mróz, obecnie zimują bez problemów, a niektóre wręcz się rozsiewają. Należą do nich np. laurowiśnia wschodnia, ostrokrzew kolczasty (w Arboretum w Rogowie z licznymi samosiewami), leszczynowce, pięknotki (kalikarpy), bambusy, klony palmowe, budleja Davida, ketmia syryjska, indygowiec himalajski i wiele, wiele innych. Ale choć średnia temperatura minimalna rośnie, to rośnie także rozrzut tych temperatur. Choć może ona wynosić -15,01 – -20,55°C, co jest przedziałem dla obecnie dominujących w kraju stref 6b i 7a, to wynika ona stąd, że jednego roku mamy -9,8°C (2013 w Rogowie), a kilka lat później -26,9°C (2017 w Rogowie). Ocieplenie wydłuża także okres wegetacyjny. Kwitnienie wiosennych krzewów rozpoczyna się kilka tygodni wcześniej niż 20 lat temu, ale niestety przymrozki wiosenne jak były wtedy, tak są i dzisiaj, włączając te majowe. W rezultacie znacznie większa liczba wiosennych kwiatów bywa przemrażana teraz niż dawniej. Jest to szczególnie dotkliwe dla drzew i krzewów owocowych, czy truskawek.

Swoje optimum ekologiczne znajdzie m.in. olsza czarna - na zdjęciu w odmianie 'Pyramidalis'
Fot. G. Falkowski

Najważniejszy nasz gatunek drzewa porastający prawie 70% wszystkich lasów w Polsce – sosna zwyczajna, będzie dość szybko zanikał.
Fot. G. Falkowski

Lodowiec i Golfsztrom

Północna część Europy – od Wysp Brytyjskich aż do Białorusi i Skandynawii włącznie to bardzo szczególny obszar pod względem klimatyczno-przyrodniczym. W epoce plejstocenu w okresach glacjalnych teren ten był pokryty lodowcem – w tym do ok. 130 tys. lat temu także większość obszaru Polski. Ostatecznie ustąpił on dopiero niecałe 12 000 lat temu. Wtedy zaczęła odbudowywać się rodzima flora. Zatem cała nasza szata roślinna jest stosunkowo młoda, a dodatkowo jej powrót z południa kontynentu spowolniły równoleżnikowo rozmieszczone Karpaty i Alpy, które stanowią znaczną barierę dla migracji roślin. Obecnie flora Polski obejmuje około 2500 gatunków. Roślin drzewiastych (drzewa, krzewy, krzewinki) jest 259 gatunków, w tym 3 bardzo duże rodzaje: Rubus – 95 gatunków, Salix – 26, Rosa – 14. Gatunków drzew jest ok. 40 plus kilkanaście takich, które bywają drzewami lub krzewami. Należy zaznaczyć, że z uwagi na opisane wcześniej okresy zlodowaceń mamy bardzo małą liczbę endemitów, które wyginęły przed tą epoką zmiecione całkowicie przez lodowiec. Z drugiej strony, nasza część świata jest najcieplejsza ze wszystkich regionów na naszej szerokości geograficznej z uwagi na fakt, że zachodnie wybrzeża Europy opływa Golfsztrom ocieplając ją (włącznie z Polską) znacząco.

Kombinacja tych dwóch powyższych faktów skutkuje tym, że z jednej strony nasza rodzima flora jest relatywnie uboga, z drugiej – warunki klimatyczne są wyjątkowo korzystne dla uprawy zdecydowanie większej liczby gatunków, niż zaoferowała nam je natura. Najsilniej doświadczają tego Wyspy Brytyjskie o szczególnie łagodnym, wilgotnym klimacie, bardzo ubogiej rodzimej florze, ale za to np. przebogatych zbiorach botanicznych w ogrodach.

Tymczasem proces migracji gatunków będący pochodną zmian klimatycznych od końca plejstocenu wcale się nie zatrzymał. Tak jak setki tysięcy lat temu jedne gatunki wymierają i ustępują miejsca innym, bardziej przystosowanym do zmieniających się temperatur, opadów itd. Tyle, że populacje roślin i zwierząt obecnie są zdziesiątkowane, korytarze ekologiczne poprzerywane, a ekosystemy pofragmentowane. Ponadto tempo zmian klimatycznych nabrało rozpędu niespotykanego wcześniej i wszystko wskazuje na to, że będzie przyspieszało jeszcze bardziej. Gdyby nie to wszystko razem, natura z czasem by sobie poradziła ze zmianami klimatu, ale w obecnej sytuacji wydaje się, że bez naszego wsparcia proces ten wykazuje spore upośledzenie.

Znikające alpejskie lodowce.
Fot. G. Falkowski

Naukowcy w roli wróżek

Zespoły naukowców (m. in. z Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku) próbują przewidzieć nadchodzący scenariusz, czy scenariusze wydarzeń na najbliższe kilkadziesiąt lat dla wielu gatunków drzew w Europie i innych częściach świata. Wykorzystują w tym celu dostępne modele klimatyczne w kilku wariantach zakładających różny poziom koncentracji CO2 w atmosferze. Wynika z nich, że najważniejszy nasz gatunek drzewa porastający prawie 70% wszystkich lasów w Polsce – sosna zwyczajna, będzie dość szybko zanikał i to we wszystkich wariantach, włącznie z tym najbardziej optymistycznym, zakładającym redukcję emisji CO2. Podobnie świerk, modrzew europejski i jodła, w przeważającej części kraju także brzoza brodawkowata. Znacznie gorzej będzie się czuł klon pospolity, wiąz górski, lipa drobnolistna (choć nie we wszystkich scenariuszach). Ich populacje, a zarazem ich optima ekologiczne przesuną się na północny wschód w kierunku Skandynawii i Rosji. Oczywiście nie oznacza to, że wymrą całkowicie. Stracą one u nas swe optima ekologiczne i staną się znacznie rzadsze w drzewostanach leśnych i nieleśnych. Zyskają za to olsza czarna, w pewnym stopniu jesion wyniosły, obydwa krajowe dęby, buk zwyczajny, lipa szerokolistna, wiąz pospolity i polny, jawor, grab, czereśnia ptasia, jarząb brekinia, grusza polna.

Należy pamiętać, że obok czynników klimatycznych, o liczebności gatunku decydować będą także inne, jak choroby (jak choroba naczyniowa wiązów, zamieranie jesionów i olszy), szkodniki (np. opiętek jesionowy nadchodzący do Polski z północnego wschodu), czy anomalie fizjologiczne, jak obserwowane ostatnio coroczne obsiewanie się buka, co osłabia drzewa, zmniejsza żywotność nasion, powoduje wzrost populacji zwierząt żywiących się nasionami, a co za tym idzie ich intensywniejsze wyjadanie. Przypomnę, że dotychczas buki obradzały raz na 3-4 lata, co nie pozwalało powiększać się trwale populacjom zwierząt jedzących orzeszki bukowe, przez co duży odsetek nasion skutecznie kiełkował.

Zjawisko zanikania i migracji odnosi się do wszystkich innych drzew, w tym południowoeuropejskich. One z kolei przesuwając granice swych naturalnych zasięgów już bardzo niedługo zawitają do naszych granic i warto, abyśmy przywitali je chlebem i solą (z tą solą, to może nie dosłownie). Bo to z nimi będziemy się musieli zaprzyjaźnić i to najprawdopodobniej na bardzo długo. Co prawda opracowano dotychczas modele predykcyjne dla zaledwie kilku podstawowych gatunków, ale być może niedługo powstaną następne, a kierunek migracji wszędzie jest bardzo podobny, bo na północny wschód.

Wraz z migracją drzew należy spodziewać się także wędrówki organizmów wykorzystujących je jako baza pokarmowa, jak ptaki, owady, stawonogi, grzyby, bakterie, wirusy itd. Stanowić one będą czynnik regulujący ich populację, utrudniający gwałtowny jej rozrost o charakterze inwazyjnym. Zresztą proszę zwrócić uwagę, że rośliny inwazyjne w Polsce to nigdy nie są gatunki europejskie. Pochodzą one wyłącznie z Ameryki Pn. i Azji (najbliższa z Kaukazu), skąd przybyły właśnie wolne od tych „spowalniaczy”. Dlatego należy przypuszczać, że drzewa i krzewy południowoeuropejskie są nie tylko naturalnymi sukcesorami ustępujących obecnie i w przyszłości gatunków, ale niebezpieczeństwo ich inwazji jest relatywnie niewielkie. Naukowcy prowadzą obecnie badania oraz działania w ramach tzw. migracji wspomaganej (assisted migration), która naśladuje i odtwarza te naturalne procesy migracji inicjując w sposób kontrolowany wędrówkę poszczególnych gatunków i obserwując wzajemne reakcje tych roślin oraz środowiska.

Niestety, modele predykcyjne wskazują, że obecne drzewa inwazyjne, jak bożodrzew gruczołkowaty, robinia akacjowa, jesion pensylwański, dąb czerwony i czeremcha amerykańska w najbliższych dekadach będą miały się u nas całkiem dobrze i dla nich to będzie dobra zmiana. Jest to szczególnie zła wiadomość, bo w tym samym czasie spadnie konkurencyjność osłabionych drzewostanów gatunków rodzimych i ich miejsca łatwiej będą zajmowane przez owych przybyszy.

Perspektywiczne gatunki 

Przyjrzyjmy się zatem bliżej paru wybranym wartościowym kandydatom do nowych dendrologicznych imigrantów, które mogą już dziś wesprzeć tereny zieleni w naszych miastach, gdzie efekty zmian klimatycznych w postaci suszy, upałów, ale też zanieczyszczeń widoczne są najmocniej.

Klon francuski – Acer monspessulanum

Ten południowoeuropejski klon już za kilkadziesiąt lat znajdzie swoje optimum ekologiczne na terenie Polski, stąd warto mu się bliżej przyjrzeć. Jest nieco bardziej kompaktową, krzaczastą wersją klona polnego (A. campestre), o którym również warto pamiętać w kontekście ocieplenia klimatu, bo jemu ta zmiana jest bardzo na rękę i powinniśmy go stosować szerzej zamiast wciąż chorujących w miastach klona pospolitego i jawora.

Klon francuski to średniej wielkości drzewo dorastające do 6-12 m o gęstej, nieregularnej koronie i stosunkowo powolnym wzroście. Często wyrasta wielopniowo i zwykle wymaga formowania dla uzyskania wyprostowanej, jednopniowej sylwetki. Jest odporny na suszę i zanieczyszczenie powietrza. Toleruje gleby ubogie, preferuje alkaliczne. Nie lubi zasolenia gleb. Bardzo dobrze znosi cięcie, stąd nadaje się na wysokie żywopłoty, choć jedynie w dobrze nasłonecznionych miejscach, bo preferuje stanowiska słoneczne. Wyróżnia się błyszczącym, zdrowym ulistnieniem. Jego trójklapowe liście przypominają nieco klona polnego, choć są mniejsze. W czasie kwitnienia na początku maja może być całkiem dekoracyjny. Jesienią w przeciwieństwie do większości klonów przebarwia się średnio – zwykle na rudo lub żółto.

We Włoszech rośnie jeszcze jeden bardzo ciekawy endemiczny klon Lobela (A. lobelii) o wąskiej, kolumnowej koronie, co predestynuje go do nasadzeń przyulicznych. Jest on jak na razie bardzo rzadki w uprawie.

Klon francuski jest nieco bardziej kompaktową, krzaczastą wersją klona polnego.
Fot. G. Falkowski

Grab wschodni – Carpinus orientalis i chmielograb europejski – Ostrya carpinifolia

To niewielkie, bardzo do siebie podobne, zwykle krzaczaste drzewka, które można często spotkać wśród nasłonecznionych skał we Włoszech, na Bałkanach aż do Kaukazu. Często są zgryzane przez kozy i owce i wtedy widać jak pięknie odrastają do postaci nieregularnego żywopłotu. Z ich drobnymi liśćmi i gęstymi gałęziami mogą stanowić świetny materiał na żywopłot i inne cięte formy geometryczne. Obydwa znoszą suszę i upały, ale też zacienienie. Mają też niskie wymagania glebowe. Grab wschodni jest najodporniejszy na suszę ze wszystkich grabów. Chmielograb można od niego odróżnić głównie na podstawie nieco inaczej wyglądających, choć podobnych, szyszkowatych owoców. Zwykle też rośnie bardziej wyprostowany, z pojedynczym przewodnikiem. Wyprowadzone do formy jednopniowej mogą być zwartymi, niedużymi drzewami do małych przestrzeni.

Grab wschodni jest najodporniejszy na suszę ze wszystkich grabów - można z niego tworzyć żywopłoty.
Fot. P. Banaszczak

Chmielograb europejski wyprowadzony do formy jednopniowej możę być zwartym, niedużym drzewam do małych przestrzeni.
Fot. G. Falkowski

Kasztan jadalny Castanea sativa

To bardzo ważne i od tysiącleci uprawiane w całym regionie śródziemnomorskim drzewo za kilkadziesiąt lat znajdzie optymalne warunki do wegetacji również w Polsce. Już dzisiaj wykazuje dużą mrozoodporność i zaczyna coraz bardziej regularnie obradzać, choć odmiany o największych nasionach – marony – bywają jeszcze wrażliwe, szczególnie za młodu. Kasztan jadalny jest dużym i bardzo długowiecznym drzewem osiągającym do 30 m wysokości o rozłożystej koronie. Jest dość światłolubny i bardzo dobrze znosi suszę. Wymaga jednak dość żyznych gleb. Raczej nie nadaje się na drzewo przyuliczne, ale jest świetnym drzewem parkowym. W przypadku dużej obfitości nasion są one roznoszone przez wiewiórki, po czym kiełkują, a siewki mogą zachwaszczać okolicę. Jest też drzewem ozdobnym z obfitego, letniego kwitnienia. Miód wyprodukowany z jego kwiatów ma charakterystyczny, ostry smak.

Kasztan jadalny pięknie prezentuje się w czasie kwitnienia, wabiąc owady zapylające.
Fot. G. Falkowski

Kasztan jadalny to przepiękne drzewo parkowe, o szerokiej koronie, błyszczących, sztywnych liściach i ozdobnych owocach.
Fot. G. Falkowski

Wiązowiec południowy – Celtis australis

Najbardziej znanym gatunkiem wiązowca jest północnoamerykański wiązowiec zachodni – C. occidentalis, który jednakże łatwo się rozsiewa i dziczeje, stąd daleki jestem od jego rekomendowania. Ciekawą propozycją może być rozpowszechniony w całym basenie Morza Śródziemnego wiązowiec południowy, wyróżniający się dłużej zaostrzonymi liśćmi i gładką korą na pniu. Jest to dość duże drzewo parkowe i przyuliczne o zwykle wysoko osadzonej koronie, dorastające do 15-20 m. Jego urodę można podziwiać w wielu miastach południowej Europy podczas wakacyjnych wyjazdów. Ma bardzo małe wymagania glebowe, odporny jest na suszę i zasolenie gleby oraz zanieczyszczenie powietrza. Za młodu może być nieco wrażliwy na mróz. Jego owoce są jadalne, choć drobne, zjadane przez ptaki.

Wiązowiec południowy ma małe wymagania glebowe, odporny jest na suszę i zasolenie gleby oraz zanieczyszczenie powietrza.
Fot. P. Banaszczak

Jesion mannowy Fraxinus ornus

Ten południowoeuropejski jesion ma wiele zalet w porównaniu z naszym krajowym. Jest niedużym drzewem dorastającym do 8-15 m i może znaleźć zastosowanie w małych przestrzeniach miejskich. Dobrze bowiem znosi suszę i upały. Jest także mniej wrażliwy na zamieranie jesionu niż inne europejskie gatunki. Należy do sekcji Ornus, co oznacza, że rozwija obficie białe ozdobne kwiaty pojawiające się – niestety na krótko – w drugiej połowie maja. Jesienią ładnie przebarwia się na żółto. W zieleni miejskiej znana jest jego odmiana ‘Mecsek’ o zwartej, regularnej koronie.

W upalne i suche lata liście jesionu mannowego pozostają niezmiennie zielone, podczas gdy u innych gatunków żółkną i częściowo opadają.
Fot. G.Falkowski

Topola biała – Populus alba

Topole w Polsce nie mają łatwego życia. Gdzie tylko je wypatrzymy, zaraz wycinamy, bez względu na gatunek. I w ten sposób wylewamy dziecko z kąpielą, bo usuwane są też rodzime topole białe – ogromne, przepiękne, malownicze drzewa i – co ważne – długowieczne, bo mogące żyć kilkaset lat. Ich muskularne, srebrzystoszare konary nie są tak łamliwe jak w przypadku mieszańców amerykańskich, zatem mogą być sadzone w sąsiedztwie siedzib ludzkich, choć raczej nie wzdłuż ulic z uwagi na pojawiające się tu i ówdzie odrosty korzeniowe. Topola biała wymaga dużej przestrzeni, bo dorasta do 35 metrów wysokości. Drzewo to występuje od północnej Afryki do Chin i jest niezwykle plastycznym, niewybrednym gatunkiem, znoszącym zasolenie gleby i zanieczyszczone powietrze. Obok pięknej kory na konarach jej ozdobą są też srebrzyste od spodu liście. Tu i ówdzie wykorzystuje się jej kolumnową odmianę ‘Bolleana’ (=’Pyramidalis’), która dobrze się sprawdza jako drzewo przyuliczne.

Topola biała wymaga sporo przestrzeni, bo dorasta do 35 metrów wysokości.
Fot. G. Falkowski

Dęby południowoeuropejskie

Europejskie dęby to jedne z beneficjentów zmian klimatycznych. Na południu kontynentu występuje kilka gatunków na które warto zwrócić uwagę. Dąb burgundzki (Quercus cerris) to jeden z najwartościowszych. Zwykle jest mniejszy od naszych dębów, rośnie powoli, choć może osiągnąć 20 m wysokości. Wykształca szeroko jajowatą koronę z wyraźnym przewodnikiem. Jest bardzo plastycznym gatunkiem – znosi upały, susze, zanieczyszczenie powietrza i ubogie, zasolone gleby o szerokim spektrum kwasowości.

Podobnie odporny i niewymagający jest dąb węgierski (Q. frainetto). Rośnie nieco szybciej i tworzy szersze korony. Wyróżnia się bardzo dekoracyjnymi, dużymi, głęboko powcinanymi liśćmi, przebarwiającymi się jesienią na złotożółty kolor. Stąd też może być oceniany jako wartościowszy od poprzedniego. Podobnie jak poprzedni gatunek, nie jest wrażliwy na mączniaka atakującego nasze rodzime dęby.

Warto też wspomnieć o dębie omszonym (Q. pubescens). Podobnie jak poprzednie jest drzewem odpornym na suszę i upały. Jest nieco podobny do naszych krajowych gatunków, choć rośnie wolniej, często niesymetrycznie, a jego liście są drobniejsze i pokryte od spodu miękkim kutnerem. Obecne obserwacje pokazują, że łatwo krzyżuje się z nimi tworząc mieszańce o cechach pośrednich, co nie jest pożądaną cechą. Jednakże prognozy przyszłych zasięgów wszystkich wymienionych dębów wskazują, że za kilka dekad na większości terenu Polski znajdą one korzystną niszę klimatyczną, stąd należy również pamiętać o tym gatunku.

Dąb węgierski rosnący w Zielonej Górze - gatunek nie jest wrażliwy na mączniaka atakującego nasze rodzime dęby.
Fot. P. Banaszczak

Jarząb brekinia – Sorbus torminalis

Nie jest to gość z południa Europy, ale nasza krajowa roślina, tyle że niesłusznie zapomniana. Jest to bowiem generalnie gatunek ciepłolubny, u nas mający północną granicę występowania. Wyrasta w dość duże drzewa do 15-20 m wysokości o jajowatych, gęstych i z czasem rozłożystych koronach. W odróżnieniu od pozostałych krajowych jarzębów jest długowiecznym drzewem o twardym drewnie i mocnych gałęziach. Jest odporny na suszę i na południowym zachodzie Polski i w Czechach wykazuje ostatnio bardzo dobry wzrost przy spadku kondycji innych gatunków leśnych. Modele klimatyczne zwiastują mu bardzo pomyślną przyszłość w naszym kraju. Wiosną obficie kwitnie na biało, a jesienią pokrywa się jadalnymi owocami (choć głównie dla ptaków i ssaków). Liście przebarwiają się jesienią na rdzawy, umiarkowanie dekoracyjny kolor.

Nasz rodzimy jarząb brekinia w odróżnieniu od pozostałych krajowych jarzębów jest długowiecznym drzewem o twardym drewnie i mocnych gałęziach, jest odporny na suszę. 
Fot. G. Falkowski

Obok brekini na południu Europy występuje też ciepłolubny i odporny na suszę jarząb domowy (S. domestica) o pierzasto złożonych liściach, bardzo podobny do naszej jarzębiny, ale o jadalnych owocach przypominających małe ulęgałki w kiściach po kilka-kilkanaście sztuk. Może być oryginalną ciekawostką ogrodową.

Lipa srebrzysta – Tilia tomentosa

Jest to drzewo wykorzystywane od lat w zieleni miejskiej, choć w stosunku do naszych krajowych lip jest znacznie rzadziej sadzona. A szkoda, bo zdecydowanie lepiej znosi miejskie upały, zanieczyszczenia, suszę i ubogie gleby – najlepiej ze wszystkich gatunków lip. Nie jest tak jak krajowe lipy atakowana przez mszyce, szpeciele i grzyby. Tworzy bardzo regularne, gęste, owalne korony z wyraźnym przewodnikiem do wierzchołka. Jej liście są srebrzyście zabarwione od spodu i w czasie upałów odwracają je do słońca, aby odbijały promienie i mniej się nagrzewały. Kwiaty pachną silniej niż u naszych krajowych lip. Niestety, powodują też zabijanie pszczół i trzmieli. W uprawie często wykorzystuje się jej dwie odmiany: ‘Varsaviensis’ i ‘Brabant’. Inna lipa – krymska (T. ×euchlora) nie powoduje śmiertelności pszczół, ale nieco gorzej znosi warunki przyuliczne.

Powyższa lista z pewnością nie jest kompletna. Warto do niej dopisać bardzo ostatnio modny platan klonolistny, czy wypróbować już nie europejski, ale wartościowy, przepiękny i wyjątkowo odporny miłorząb dwuklapowy, a także mniej znane mydleniec wiechowaty (Koelreuteria paniculata), albo perełkowiec japoński (Styphnolobium japonicum). Z kolei teoretycznie świetne do miast i ciepłolubne głogi ostatnio często chorują w miastach, szczególnie krajowe gatunki. Wysoce wskazane są dalsze analizy i obserwacje, gdyż wiele drzew i krzewów południowoeuropejskich i bliskowschodnich wciąż czeka na odkrycie i wykorzystanie, a sytuacja jest bardzo dynamiczna i niewykluczone, że obecne szacunki i hipotezy będą niedługo wymagały weryfikacji.

Dąbrówka rozłogowa 'Burgundy Glow'

Ajuga reptans 'Burgundy Glow'
dąbrówka rozłogowa 'Burgundy Glow' 

Dąbrówka rozłogowa to niska bylina okrywowa naturalnie występująca na wilgotnych i żyznych glebach, na łąkach, miedzach, w jasnych lasach Europy, Północnej Afryki i Azji Mniejszej, pospolicie rosnąca na całym obszarze Polski. Dawniej była wykorzystywana jako roślina lecznicza, obecnie jest uprawiana jako roślina ozdobna, przydatna zwłaszcza do sadzenia w miejscach ocienionych. Dostępne w sprzedaży odmiany dąbrówki różnią się między sobą kolorem liści, od ciemnozielonych, czerwieniejących, wiśniowopurpurowych po wielobarwne i pstrokate. Wśród nich warto zwrócić uwagę na odmianę ‘Burgundy Glow’, kolorową formę rozjaśniającą i rozweselającą bylinowe rabaty w cienistych zakątkach ogrodu.

Dąbrówka ‘Burgundy Glow’ to bylina półzimozielona, częściowo zachowująca ulistnienie przez okres zimy, rozrastająca się za pomocą łatwo zakorzeniających się nadziemnych rozłogów. Liście odziomkowe mają ogonki i są zebrane w rozety, liście łodygowe są mniejsze, siedzące i częściowo obejmują pędy. Blaszki liściowe są odwrotnie jajowate, lekko karbowane a na brzegu faliste. Cechą charakterystyczną odmiany jest wyrazista i bogata kolorystyka ulistnienia. Listki są zielono-różowo-purpurowe, z kremowo-białymi, nieregularnymi plamami na końcach. Jesienią liście stają się intensywnie wybarwione. W maju i czerwcu z rozet liściowych wyrastają ulistnione pędy kwiatostanowe, nie przekraczające 20 cm wysokości. Kwiaty rozwijają się z ciemnoniebieskich pąków wyrastających z kątów liści zwanych podsadkami, są umieszczone piętrowo na w nibyokółkach. Po otwarciu są niebieskie, bardzo ładnie prezentują się na tle biało obrzeżonych podsadek. W czasie kwitnienia rośliny wabią motyle i owady zapylające. Po przekwitnieniu, gdy kwiatostany zaczną zasychać, należy je przyciąć.

Dąbrówki są łatwe w uprawie po zapewnieniu im odpowiednich warunków. Preferują gleby żyzne, próchniczo-gliniaste, stale wilgotne, ale przepuszczalne, miejsca o świetle rozproszonym. Na stanowiskach słonecznych wymaga większej wilgotności podłoża. W bezśnieżne zimy, zwłaszcza jeśli rosną pod koronami drzew, które zgubiły liście, rośliny warto lekko okryć stroiszem.

Dąbrówka rozłogowa ‘Burgundy Glow’ doskonale sprawdza się na wszelkiego rodzaju cienistych rabatach bylinowych, w poszyciu drzew i krzewów, ogrodach leśnych i naturalistycznych. Nadaje się do uprawy w ogrodach skalnych, ogrodach dachowych (połacie północne) oraz w pojemnikach sadzona samodzielnie lub częściej jako uzupełnienie kompozycji.