Miesiąc: wrzesień 2018

Sorbus ×arnoldiana 'Golden Wonder'
jarząb Arnolda 'Golden Wonder'

W ostatnich latach na rynku pojawiło się wiele nowych, ciekawych odmian jarzębów, które można sadzić zarówno w ogrodach przydomowych, jak i na działkach czy zieleni osiedlowej. Osiągają niewielkie rozmiary, zawiązują ozdobne owoce (chętnie zimą zjadane przez ptaki), a jesienią ich liście ładnie przebarwiają się w ciepłych czerwonych i pomarańczowych kolorach.

Jarzęby to różnej wielkości drzewa lub krzewy licznie spotykane w naturze w strefie klimatu umiarkowanego. W Polsce dziko rośnie aż 6 gatunków, z których najpopularniejszym jest jarząb pospolity, popularnie nazywany jarzębiną. Oprócz krajowych gatunków jarzębów szkółki i centra ogrodnicze mają w swojej ofercie niemal kilkadziesiąt odmian, którymi można ozdobić ogród.

Jedną z ciekawszych odmian jarzębu o pochodzeniu mieszańcowych jest jarząb Arnolda ‘Golden Wonder’, wyhodowany w 1950 r. w holenderskiej miejscowości Zundert przez J. Lombartsa. Roślina ta w Polsce jest mało znana, jednak ze względu na niewielkie wymagania oraz bogate walory ozdobne zasługuje na szersze upowszechnienie. Jest to nieduże drzewo o ażurowej koronie i wolnym tempie wzrostu, tworzące żółte owoce zebrane w obfite grona. Dorasta do 4-5 m wysokości, tworzy wyprostowane pędy latem uginające się pod ciężarem owoców. Liście są złożone, ciemnozielone, jesienią przebarwiają się przed opadnięciem. Drobne białe kwiaty są zebrane w liczne, płaskie kwiatostany, ukazują się w maju. W sierpniu dojrzewają dosyć duże, kuliste owoce o złocistej skórce, zebrane w gęste grona. Są one przysmakiem wielu gatunków ptaków, np. drozdów, gili, jemiołuszek, dzwońców.

Jarzęby mimo że preferują gleby wilgotne i przepuszczalne w zasadzie  są mało wymagające. Dobrze rosną na większości przeciętnych gleb ogrodowych. Drzewa preferują miejsca słoneczne, tolerują umiarkowane zacienienie. Rośliny są w pełni mrozoodporne, tolerancyjne na zanieczyszczenie powietrza, rzadko wymagają jakichkolwiek zabiegów pielęgnacyjnych.

Ze względu na niewielkie rozmiary jarząb Arnolda ‘Golden Wonder’ doskonale nadającą się do sadzenia w małych ogrodach przydomowych i osiedlowych oraz  na działkach. Bardzo ładnie prezentuje się w szpalerach sadzonych wzdłuż ogrodzeń lub dróg oraz w zestawieniach z krzewami ozdobnymi z liści i kwiatów. Drzewa tworzą bardzo efektowne (zwłaszcza jesienią) kompozycje z trawami.

Rubus idaeus 'Polana'
malina właściwa 'Polana'

Malina właściwa to wieloletnia roślina owocowa występująca naturalnie w Europie i Azji. Już w czasach starożytnych malinę ceniono jako roślinę leczniczą, wykorzystując głównie jej liście i kwiaty. Wraz z końcem średniowiecza zaczęto uprawiać maliny dla ich świeżych, smacznych owoców. Pod koniec XVII wieku malina stała się już uznaną roślina uprawną w Europie. Wraz z europejskimi osadnikami sadzonki maliny zawędrowały do Ameryki, ale na większą skalę maliny zaczęto uprawiać tam dopiero w XIX wieku. Dziś plantacje malin można znaleźć w najodleglejszych od Europy zakątkach świata, np. w Chile, Nowej Zelandii i Australii. Co ciekawe w ścisłej czołówce producentów malin jest Polska, zajmująca w ostatnich latach 3 miejsce po Rosji i USA z produkcją przekraczająca 100 m ton owoców rocznie.

Malina 'Polana' to jedna z najpopularniejszych polskich odmian powtarzających owocowanie, zdrowa i plenna, chętnie uprawiana w przydomowych ogrodach i na działkach oraz sadzona na plantacjach towarowych. Odmiana ta została wyhodowana pod koniec XX wieku w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach ze skrzyżowania odmian 'Heritage' i 'Zeva Herbsternte'. Roślina daje odrosty korzeniowe, rośnie silnie, osiąga do 1,5 m wysokości. Tworzy sztywne pędy pokryte szczątkowymi kolcami oraz złożone, zielone liście. Owoce są szeroko stożkowate, jasnoczerwone, średniej wielkości, zwarte i bardzo smaczne. Nadają się do spożycia oraz przetwórstwa – wyrobu soków, dżemów, nalewek, mrożenia. 'Polana' należy do odmian powtarzających owocowanie. Na pędach jednorocznych kwiaty tworzą się latem, a owoce dojrzewają od połowy sierpnia aż do listopada. Jesienne owocowanie jest obfite, a owoce dojrzewają sukcesywnie aż do przymrozków. Wiosną w kolejnym sezonie z dolnych odcinków pędów wyrastają nowe przyrosty z kwiatami. Zawiązujące się na nich owoce dojrzewają na przełomie czerwca i lipca, ale uzyskany plon jest znacznie skromniejszy, od jesiennego.

Maliny najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych na glebach zasobnych w wodę, ale przepuszczalnych. Ważnym zabiegiem w ich uprawie jest regularne cięcie. Jeśli chcemy mieć owoce na początku lata oraz jesienią pędy należy skrócić nie więcej, niż o połowę. Silne cięcie jesienią pozbawia letniego owocowania, ale za to poprawia zdrowotność roślin, które bardzo obficie zaowocują jesienią. Cięcie wykonuje się jesienią zaraz po zakończeniu zbiorów.

Acer negundo 'Odessanum'
klon jesionolistny 'Odessanum'

Klon jesionolistny to jeden z najbardziej rozpowszechnionych na świecie gatunków klonu. Do Europy został sprowadzony z Ameryki Północnej i Środkowej, gdzie występuje naturalnie na bardzo dużym obszarze. Ze względu na minimalne wymagania uprawowe oraz łatwość rozmnażania w Europie i Azji stał się rośliną problematyczną – przedostał się do środowiska i rozprzestrzenił na szeroką skalę. Gatunek ten jest zaliczany do grupy określanej mianem obcych gatunków inwazyjnych. Są to takie rośliny, które bardzo szybko się rozrastają i zabierają przestrzeń rodzimym drzewom i krzewom wypierając je ze środowiska. Dlatego samego gatunku klonu jesionolistnego w sprzedaży już się praktycznie nie spotyka. Natomiast w ogrodnictwie bardzo istotne znaczenie mają odmiany ozdobne klonu jesionolistnego o barwnym ulistnieniu, stosowane zwłaszcza w obszarach miejskich i na terenach zurbanizowanych, gdzie ze względu na trudne warunki uprawy (susza, zasolenie, zanieczyszczenie powietrza) inne gatunki rodzime po prostu sobie nie radzą. Przykładem takiej rośliny jest odmiana 'Odessanum' o żółtych liściach.

Klon jesionolistny 'Odessanum' dorasta do 10 metrów wysokości i 7 metrów szerokości, tworzy szeroką, gęstą, trochę nieregularną koronę. Liście są duże, nieparzystopierzaste, złożone z 5-7 jajowatych, zaostrzonych na wierzchołku listków. Najmłodsze, właśnie pojawiające się liście są pomarańczowe, później stają się żółte. Ponieważ przypominają kształtem liście jesionów, stąd właśnie wywodzi się nazwa gatunku klon jesionolistny. Młode pędy są żółte, pokryte woskowym nalotem. Drzewa kwitną wiosną, na krótko przed rozwojem liści, rzadko jednak zawiązują żywotne nasiona.

Klon jesionolistny ma minimalne wymagania glebowe i wilgotnościowe. Obok robinii akacjowej oraz dębu czerwonego jest jednym z najbardziej tolerancyjnych na niesprzyjające warunki uprawy gatunków drzew, w pełni odpornym na mróz. Dobrze rośnie na niemal wszystkich rodzajach gleb na stanowiskach słonecznych do cienistych. Jego liście są odporne na poparzenia przez promienie słoneczne w upalne letnie dni, co jest cenną i dosyć rzadko spotykaną cechą u żółtolistnych odmian roślin drzewiastych. Klon ten doskonale sprawdza się sadzony w warunkach miejskich, prawie nie ma szkodników ani chorób. Doskonale znosi cięcie, dzięki czemu można regulować rozmiary drzew. Cięcie należy wykonywać pod koniec zimy, zanim rośliny zaczną wypuszczać liście. Niekiedy na gałęziach można zaobserwować rewersje, czyli pojawiające się pędy z zielonymi liśćmi w typie gatunku. Takie wyradzające się pędy najlepiej usuwać, chyba że interesuje nas posiadanie nietypowej, dwubarwnej rośliny.

Ze względu na spore rozmiary drzewo najlepiej prezentuje się sadzone w przestronnych ogrodach lub parkach jako soliter lub w kompozycjach z innymi drzewami, najlepiej na tle gatunków o ciemnozielonej barwie liści. 'Odessanum' to jedna z najlepszych żółtolistnych odmian klonu, polecana do stosowania w zieleni miejskiej, osiedlowej oraz ogrodach przydomowych.